25 dagen na de start van het Israëlisch-Amerikaanse offensief tegen Iran blijven verstoringen in de levering van grondstoffen via de Straat van Hormuz de prijsvolatiliteit aanwakkeren. Voorlopig worden olie en gas, meststoffen, petrochemische derivaten en aluminium bijzonder getroffen.
De huidige escalatie in het Midden-Oosten treft de grondstoffenmarkten hard.
Of het conflict vastloopt, zal bepalen hoe groot de huidige schok is in het lagere deel van de waardeketen.
Simon Lacoume, sectoreconoom bij Coface
Olieprijzen: een langdurige schok?
De recente aanvallen op het Ras Laffan gascomplex in Qatar hebben geleid tot een verdere stijging van de prijs van energiegrondstoffen. Brent-ruwe, dat vorige week piekte op $119 – steeg in een maand tijd met 50%.
Deze stijging is niet uniform. Oman DME-ruwe olie is meer dan $160 per vat geweest, terwijl US WTI rond de $100 per vat schommelt, wat een zeer ongelijke prijsimpact weerspiegelt afhankelijk van de regio en het product.
Naarmate het conflict voortduurt, begint deze stijging zich al door de waardeketen te verspreiden. In de Verenigde Staten hebben de gewone benzineprijzen een historisch hoogtepunt bereikt ($3,96 per gallon, een stijging van 35% ten opzichte van de maand). In Azië zijn de dieselprijzen (Singapore) sinds het begin van het conflict bijna verdrievoudigd, tot $256 per vat, terwijl de wereldwijde jetbrandstofprijzen zijn verdubbeld, volgens de International Air Transport Association (IATA).
Data voor grafiek in .xlsx formaat
Aardgas staat centraal bij leveringsverstroringen
De stijging is ook zichtbaar in aardgas. In Europa zijn gasfuturescontracten (de Nederlandse TTF-index) in één maand met 85% gestegen, tot €55/MWh, terwijl de Aziatische benchmark (LNG Japan/Korea Marker) in dezelfde periode is verdubbeld, wat de aanhoudende kwetsbaarheid van importmarkten weerspiegelt.
Ter vergelijking: de Amerikaanse markt lijkt minder kwetsbaar voor leveringsverstoringen. De Amerikaanse Henry Hub staat echter onder sterke opwaartse druk (+36% maand-op-maand), een teken dat de energiespanningen zich wereldwijd al hebben verspreid.
Daardoor stijgen de prijzen van veel petrochemische verbindingen exponentieel
De Golfstaten zijn de toonaangevende leveranciers van petrochemische producten1 in Azië, die essentieel zijn voor de gehele kunststofindustrie.
Een ton nafta is in Singapore opgelopen tot $1.000, een stijging van meer dan 60% sinds het begin van het conflict. De combinatie van spanningen in de Straat van Hormuz en historisch lage Aziatische voorraden (2 tot 3 weken) heeft de prijzen van polymeren (polypropyleen, polyneer, polystyreen, PVC) al verhoogd. Dit brengt nu het risico met zich mee dat er een overspoeling is over de gehele waardeketen.
Deze trend beïnvloedt ook zwavel, een belangrijke input voor het uitlogen2 van koper en nikkelerts. De prijsstijging van 25% in één maand brengt grote, sterk afhankelijke mijnbouwproducenten zoals Chili, de Democratische Republiek Congo en Indonesië in gevaar.
De mestprijzen stijgen enorm, ondanks een 'gunstige' landbouwkalender
Dankzij goedkope binnenlandse energievoorzieningen nemen de Golfstaten3 een centrale positie in op deze markten, met bijna 19% van de wereldwijde stikstofmestexport en 36% van het wereldwijde ureumvolume, terwijl Saoedi-Arabië de vierde grootste exporteur van fosfaten is.
Aardgas is echter goed voor tot 80% van de productiekosten van stikstofmeststoffen. De stijging van de benzineprijzen leidt daarom automatisch tot een stijging van de kunstmestprijzen: de prijs van een ton korrelige ureum (FOB Midden-Oosten) is sinds het begin van het conflict met 37% gestegen tot $665.
De impact blijft echter beperkt, mits het tijdstip gunstig is. Voorlopig lijken alleen Amerikaanse graanproducenten getroffen te zijn, maar als de verstoringen zouden aanhouden, zouden Brazilië, India of zelfs Europa meer kwetsbaar zijn.
Data voor grafiek in .xlsx formaat
De negatieve effecten kunnen zelfs verder reiken dan directe meststofstromen – naar India, Brazilië of de Verenigde Staten, waar de Golfstaten respectievelijk verantwoordelijk zijn voor 63%, 24% en 21% van de stikstofmestimport – door derde landen zoals Marokko te treffen, 's werelds grootste producent van fosfaatgesteente, dat sterk afhankelijk is van zwavel dat door de Golfstaten wordt geëxporteerd.
Aluminium: het metaal dat het meest risico loopt
Met de Straat van Hormuz geblokkeerd, zijn de Golfstaten – die verantwoordelijk zijn voor 8% van de wereldwijde aluminiumproductie – niet in staat hun binnenlandse productie te exporteren of de grondstoffen (bauxiet en aluminiumoxide) te importeren die hun smelterijen nodig hebben.
Op maandag 16 maart kondigde Aluminum Bahrain (Alba), dat 25% van het aluminium in de regio produceert, vervolgens de opschorting aan van 19% van zijn productie, wat 5% van de aluminiumproductie in de regio vertegenwoordigt.
Ver weg van de onrust in het Midden-Oosten heeft Mosal de opschorting van zijn activiteiten in Mozambique4 aangekondigd, met als reden de als buitensporige energiekosten beschouwde kosten. Tegen deze verslechterende achtergrond blijven de aluminiumprijzen daarom een opwaartse trend volgen (+11,5% maand-op-maand), met een piek van $3.500 per ton (12 maart), na een stijging van bijna 25% in het afgelopen jaar.
Data voor grafiek in .xlsx formaat
> Blijf voorop op marktvolatiliteit: Neem contact op met onze experts om te beoordelen hoe deze verstoringen uw portefeuille of toeleveringsketen kunnen beïnvloeden.
1- Naphtha, LPG, methanol, ethyleen en propyleen.
2- Een 'was'-proces, waarbij de doelmineralen worden gewonnen uit de minerale massa waarin ze zich bevinden
3- Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Oman en Qatar
4- 1% van de wereldwijde aluminiumproductie
