De militaire escalatie tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran legt extreme druk op de energiemarkten. Hoewel er nog geen grote verstoringen in de bevoorrading zijn gemeld, vormen de risico's rond de Straat van Hormuz een bedreiging voor de wereldeconomie als het conflict voortduurt.
Belangrijkste cijfers
- 20% van het wereldwijde olieverbruik gaat via de Straat van Hormuz
- Tot USD 147/vat: een historisch niveau dat Brent-ruwe olie bij langdurige verstoring kan overtreffen
Een conflict dat beperkt is tot enkele dagen of weken – het meest waarschijnlijke scenario op dit moment – zou een beperkte impact moeten hebben.
Als het conflict echter zou voortduren, zou de macro-economische impact aanzienlijk kunnen zijn en verder gaan dan de kwestie van energieprijzen.
Ruben Nizard, Head of Sector Research, Coface.
Een direct kortetermijneffect op de energiemarkten
De Amerikaanse en Israëlische aanvallen in Iran markeren een belangrijk keerpunt voor de energiemarkten. Bij de opening van de handel op maandagochtend steeg Brent met meer dan 10%, wat vooral een toename van de geopolitieke risicopremie weerspiegelt in plaats van directe en concrete verstoringen in de aanbod.
Voor deze escalatie waren de oliemarkten grotendeels in overschot. Overvloedige aanbod, gedreven door niet-OPEC+ producenten en snelle herbevoorrading, hielden de prijzen onder druk (gemiddeld £68 per vat in 2025). Het conflict verandert het spel en brengt opnieuw extreme onzekerheid over de veiligheid van de voorraden met zich mee.
Data voor grafiek in .xlsx formaat
De Straat van Hormuz, een strategisch energieknelpunt
Het grootste risico ligt in de Straat van Hormuz, waar ongeveer 20% van de wereldwijd verbruikte olie en bijna 30% van de ruwe olietransporten per zee doorlopen. De huidige verstoringen leiden al tot hogere prijzen.
De capaciteit om deze zeestraat te omzeilen is beperkt en onvoldoende om een grote schok op te vangen. Langdurige of herhaalde onderbrekingen zouden Brent plausibel in driecijferig gebied kunnen duwen, met de mogelijkheid dat het de piek van februari 2022 (122 USD/vat) of zelfs het record van 2008 (147 USD/vat) overschrijdt.
Data voor grafiek in .xlsx formaat
Olie: het risico op vernietiging van infrastructuur
Hoewel Iran niet de grootste producent van de regio is, zou een onderbreking van de levering direct gevolgen hebben voor de al fragiele markten. Met meer dan 3 miljoen vaten per dag geproduceerd en bijna meer dan 1,5 miljoen geëxporteerd — voornamelijk naar China — zou een onderbreking kopers, vooral in Azië, dwingen om zich te richten op duurdere alternatieven, wat de opwaartse druk op de olieprijzen verhoogt.
Naast de Iraanse bevoorrading of een mogelijke sluiting van de Straat van Hormuz, zou Iran ook de olie-infrastructuur in andere Golfstaten kunnen aanpakken. De impact zou dan afhangen van de omvang van de schade en de duur van de verstoring, in een context waarin de reservecapaciteit van OPEC+ — ongeveer 4 tot 5 miljoen vaten per dag — beperkt en geconcentreerd blijft, vooral in Saoedi-Arabië en de VAE, waar logistieke handelsstromen verstoord kunnen worden.
Rimpelingseffecten die veel verder gaan dan olie
De inzet gaat veel verder dan alleen de oliemarkt. De Straat van Hormuz is ook cruciaal voor het transport van vloeibaar aardgas (LNG), meststoffen, industriële metalen (aluminium) en petrochemicaliën. Daarnaast kunnen ook andere strategische knelpunten, zoals Bab el-Mandeb1 of het Suezkanaal, worden getroffen in het geval van regionale escalatie. Dit kan de vrachtkosten en de premies voor verzendverzekeringen verhogen.
Deze geleidelijke verstoring van toeleveringsketens brengt een groeiend risico met zich mee op tekorten en inflatiedruk, vooral voor economieën die het meest afhankelijk zijn van energie-import.
Het langetermijn risico: een wereldwijde macro-economische schok
Een extreem scenario waarbij olieprijzen boven de 100 USD per vat blijven, zou een nieuwe opleving van de wereldwijde inflatie veroorzaken en waarschijnlijk centrale banken dwingen hun strategie terug te draaien, van monetaire versoepeling naar brede verkrapping.
Een langdurige stijging van USD 15 in de Brent-ruwe olieprijzen zou de wereldwijde groei dus met ongeveer 0,2 procentpunt kunnen verminderen en bijna 0,5 procentpunt aan de inflatie kunnen toevoegen. In zo'n context zou het risico van stagflatie – een combinatie van zwakke groei en hoge inflatie – opnieuw een geloofwaardige bedreiging voor de wereldeconomie worden, met ernstige gevolgen voor bedrijven en internationale handel.
1 Straat die de Rode Zee verbindt met de Golf van Aden.
