Eswatini

Tijdelijke economische vertraging

Het Koninkrijk Eswatini maakt een economische vertraging door die naar verwachting tot in 2027 zal aanhouden, als gevolg van stijgende inflatie, met name van de brandstofprijzen, een waarschijnlijke El Niño-episode en een tragere groei van het toerisme en de overheidsinvesteringen. Dat gezegd hebbende, zal de vertraging naar verwachting gematigd blijven, aangezien de lonen in de publieke sector onlangs aanzienlijk zijn verhoogd, de ontwikkeling van de infrastructuur doorgaat en de export veerkrachtig blijft, met name de suikerexport naar Zuid-Afrika.

De dienstensector blijft de belangrijkste pijler van de economie en was in het vierde kwartaal van 2025 goed voor meer dan 56 % van de toegevoegde waarde, een stijging van 9,9 % op jaarbasis. Deze prestatie weerspiegelt de groei in de groothandel en detailhandel, alsook in de financiële en verzekeringsdiensten. Het toerisme is veerkrachtig gebleven ondanks hogere vliegtarieven. Hoewel de landbouw slechts 7% van het bbp vertegenwoordigt, biedt deze sector werk aan bijna 20% van de beroepsbevolking. De verspreiding van mond- en klauwzeer onder vee sinds mei 2025 heeft de inkomens aangetast, die bovendien te lijden zouden kunnen hebben onder de gevolgen van El Niño. De secundaire sector steunt op verschillende exportgerichte industrieën die bevredigende resultaten blijven boeken, waaronder suiker, drankconcentraten, kleding, gezaagd hout, pulp en chemicaliën.

De groei wordt niettemin nog steeds voornamelijk aangedreven door investeringen, met name via openbare en particuliere infrastructuurprojecten. De bouw van de Mpakeni-dam is in volle gang. Een in juli 2026 gelanceerd nationaal programma, ter waarde van 175,7 miljoen USD en voor 80% gefinancierd door de Afrikaanse Ontwikkelingsbank, is bestemd voor de aanleg van twee grote wegcorridors door het land. Het Mkhondvo-Ngwavuma-irrigatieproject (2,8 miljard USD, grotendeels gefinancierd door internationale instellingen) vordert en zal de bebouwing van ongeveer 9.400 hectare land mogelijk maken. Het Phuzumoya Strategic Oil Reserve-project, dat wordt ondersteund door een financiering van 300 miljoen USD uit Taiwan, heeft tot doel een strategische reserve van 80 miljoen liter aardolieproducten aan te leggen. Tegelijkertijd profiteert de particuliere consumptie, hoewel deze wordt belemmerd door wijdverbreide armoede, van de groei van de kredietverlening aan huishoudens (+7,1% op jaarbasis in maart 2026) en loonsverhogingen in de publieke sector. Stijgende energieprijzen vormen een risico, maar de impact ervan op de binnenlandse vraag zal naar verwachting beperkt blijven. Aangezien de inflatie lager blijft dan in Zuid-Afrika, heeft de Centrale Bank van Eswatini haar beleidsrente ongewijzigd gelaten op 6,75%, ondanks de verhoging met 25 basispunten door de Zuid-Afrikaanse Reserve Bank.

Hogere kosten voor olie-import

Het begrotingstekort is tussen de begrotingsjaren 2024-2025 en 2025-2026 aanzienlijk toegenomen, voornamelijk als gevolg van hogere lonen in de publieke sector. Alleen al fase II van de loonhervorming heeft de overheid naar schatting 13 miljoen USD gekost. Ook de kapitaaluitgaven zijn gestegen. Bijgevolg stegen de totale overheidsuitgaven in het boekjaar 2025-2026 van 32,6 miljard E naar 35,6 miljard E, wat overeenkomt met 37,8% van het bbp. Dit werd nog verergerd door een daling van de inkomsten uit de Zuid-Afrikaanse Douane-Unie (SACU), die in het boekjaar 2025-2026 met 20% daalden ten opzichte van het boekjaar 2024-2025.

In het boekjaar 2026-2027 zal het tekort naar verwachting hoog blijven. Verdere stijgingen van de uitgaven voor lonen, infrastructuur, landbouw (subsidies) en gezondheidszorg zouden moeten worden gecompenseerd door verbeteringen in de belastinginning en de overdrachten van de SACU. De verbetering van de belastinginning is gebaseerd op digitalisering. Daarnaast zullen de uitbanning van spookwerknemers en anticorruptiemaatregelen hieraan bijdragen. Het tekort wordt voornamelijk gefinancierd door middel van leningen. De stijging van de schuld is het gevolg van zowel de binnenlandse schuld (50,6 % van de totale schuld) als de buitenlandse schuld. De buitenlandse schuld is voornamelijk verschuldigd aan multilaterale crediteuren (67,3 %), met name de Wereldbank en de Afrikaanse Ontwikkelingsbank, vooral voor de financiering van openbare infrastructuur, alsook aan bilaterale crediteuren. De rentebetalingen op de schuld worden steeds zwaarder en zullen naar verwachting 10% van de begrote uitgaven in het begrotingsjaar 2026-2027 uitmaken.

Door de hogere kosten voor de invoer van olie en de toegenomen invoer in verband met grote infrastructuurprojecten zijn het handelsoverschot en, bijgevolg, het overschot op de lopende rekening afgenomen. De dienstenbalans vertoont nog steeds een tekort, aangezien de kosten voor vervoer en engineering hoger zijn dan de inkomsten uit toerisme. De rentebetalingen op de schuld en de inkomsten van buitenlandse investeerders worden gecompenseerd door SACU-overdrachten, internationale begrotingssteun en geldovermakingen van migranten, hoewel deze laatste sterk zijn gedaald: in 2025 bedroegen ze slechts 33,7 miljoen USD, tegenover 132 miljoen USD in 2021.

Absolute monarchie wakkert ontevredenheid aan

Koning Mswati III, die al 40 jaar regeert, blijft aan de macht ondanks zijn impopulariteit. Het politieke systeem blijft strak gecontroleerd in de laatste absolute monarchie van Afrika: politieke partijen zijn verboden, demonstraties worden systematisch onderdrukt en de veiligheids- en institutionele bevoegdheden (waaronder de ontbinding van het parlement en het ontslag van ministers) zijn geconcentreerd in de handen van de koning. Van de 63 gekozen parlementsleden (op een totaal van 74 zetels) bij de meest recente parlementsverkiezingen in september 2023 zijn allen aanhangers van het koningshuis. De ontevredenheid onder de bevolking wordt aangewakkerd door de hoge werkloosheid (35 % in 2025 en 53 % onder jongeren), tekortkomingen in de openbare dienstverlening, armoede, corruptie en het ontbreken van burgerlijke en politieke vrijheden.

Eswatini onderhoudt nauwe banden met Zuid-Afrika, zijn belangrijkste handelspartner, dat goed is voor 70 % van de export en 80 % van de import en waar de Eswatini-arbeiders in het buitenland werken. De institutionele stagnatie baart de Southern African Development Community (SADC) zorgen, hoewel het onwaarschijnlijk is dat zij zal ingrijpen, tenzij er sprake is van een ernstige crisis. Eswatini is het enige Afrikaanse land dat diplomatieke betrekkingen met Taiwan onderhoudt, ondanks druk vanuit Peking. In juni 2025 werd een leningsovereenkomst ter waarde van 300 miljoen USD ondertekend met de Export-Import Bank van de Republiek China (Taiwan) ter financiering van de aanleg van een oliereserve. Dit volgt op een in 2024 ondertekende overeenkomst inzake handelssamenwerking en de recente aankondiging van Taiwanese financiële steun voor de toerisme- en gezondheidszorgsector. In augustus 2025, toen de VS nieuwe invoerheffingen oplegden aan de meeste landen, behoorde Eswatini tot de zes Afrikaanse landen die een vrijstelling kregen. Het besluit vloeide voort uit een overeenkomst tussen de twee landen betreffende de opvang van personen die uit de VS waren uitgezet.

Laatst bijgewerkt: augustus 2026