China
Turkije
Oezbekistan
Pakistan
Afghanistan
Verenigde Arabische Emiraten
Europa
ZwitserlandDe groei zal zwak blijven als gevolg van internationale sancties en een gematigde binnenlandse vraag
De economische activiteit zal naar verwachting in 2026 zwak blijven. De escalatie van het conflict met Israël en de VS in juni 2025 heeft de reeds bestaande structurele en macro-economische druk verergerd. Deze omvatten lagere olieprijzen (koolwaterstoffen maken ongeveer 10% van het bbp uit), aanhoudende hyperinflatie, hoge werkloosheid en langdurige tekorten aan elektriciteit en water, die allemaal het groeimomentum al belemmerden. Bovendien is de handhaving van de sancties geleidelijk aangescherpt sinds medio 2024, toen de VS hun maatregelen tegen Iraanse olietransporten, rederijen en netwerken voor het omzeilen van sancties opvoerden, wat leidde tot hogere transport- en verzekeringskosten, vertragingen bij de verzending en grotere kortingen op de olieprijs. De handhaving werd in 2025 verder geïntensiveerd, temidden van toenemende regionale spanningen, met strenger toezicht op maritieme logistiek, financiële tussenpersonen en handelsfinancieringskanalen, waardoor de instroom van buitenlandse valuta werd beperkt. Na hernieuwde diplomatieke spanningen en de herinvoering van VN-sancties door de E3 (Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk) eind 2025 zijn de sanctiegerelateerde risico’s opnieuw toegenomen, wat het vertrouwen, de bankrelaties en de toegang tot externe financiering, technologie en kapitaalgoederen onder druk zet. Na de massale demonstraties die eind december 2025 begonnen, verloor de Iraanse rial verder terrein op de parallelle markt en daalde hij medio januari 2026 tot ongeveer 1,47 miljoen IRR per Amerikaanse dollar, tegenover ongeveer 0,8 miljoen IRR een jaar eerder. De scherpe trend van valutadepreciatie zal de inflatiedruk versterken en de koopkracht van huishoudens verder uithollen, wat zware druk zal uitoefenen op de particuliere consumptie (ongeveer 50% van het bbp). De vooruitzichten zullen een rem zetten op de investeringen (ongeveer 30% van het bbp).
De inflatie zal naar verwachting blijven stijgen als gevolg van de scherpe waardevermindering van de rial ten opzichte van de Amerikaanse dollar en het bijdrukken van geld. Aangescherpte sancties zullen de toegang van Iran tot kapitaalinstroom verder beperken, waardoor de druk op de wisselkoers toeneemt en de prijzen stijgen, met name voor geïmporteerde goederen en brandstof. Het monetaire beleid zal waarschijnlijk beperkt blijven door begrotingsbehoeften, de financieringsbehoeften van commerciële banken en sociale financieringsbehoeften, evenals door bredere institutionele factoren, waardoor het vermogen van de autoriteiten om de inflatie in toom te houden, wordt beperkt. Tegelijkertijd maken recente aanpassingen in de brandstofprijzen, waaronder hogere tarieven voor grootverbruikers en beperkingen op de toegang tot gesubsidieerde wisselkoersen, deel uit van bredere inspanningen om de begrotingskosten van universele subsidies te beperken door de doelgerichtheid ervan te verbeteren. Naar verwachting zullen deze maatregelen op korte termijn in beperkte mate bijdragen aan de inflatiedruk.
Aanhoudende afname van het overschot op de lopende rekening en een toenemend begrotingstekort
De externe positie van Iran zal naar verwachting verder verzwakken, ondanks het feit dat de lopende rekening nog steeds een licht overschot vertoont. Lagere olieprijzen en strengere sancties zullen naar verwachting druk uitoefenen op de inkomsten uit de olie-export (ongeveer 55 % van de totale export). Hoewel de productie van ruwe olie zich in 2025 relatief veerkrachtig toonde en eind 2025 werd geschat op ongeveer 3,2 miljoen vaten per dag (b/d), blijven de vooruitzichten onzeker tegen de achtergrond van verscherpte sancties en beperkte vooruitzichten op sanctieverlichting. Eventuele verdere productieverminderingen door de OPEC+ zouden de neerwaartse druk op de wereldwijde olieprijzen waarschijnlijk vergroten en het potentieel voor olie-inkomsten van Iran verder aantasten. In tegenstelling tot ruwe olie is de gasexport van Iran structureel beperkt en grotendeels beperkt tot pijpleidingleveringen aan Turkije, Irak en Armenië. De export van andere goederen dan olie (voornamelijk petrochemische producten, metalen/mineralen en landbouwproducten) zal afnemen als gevolg van veiligheidsproblemen, zoals strengere veiligheidscontroles in havens en aan grensovergangen, vertragingen bij verzendingen, hogere verzekerings- en transportkosten, en aanhoudende energie- en watertekorten. De vraag naar import zal zwak blijven als gevolg van een tekort aan deviezen en de waardevermindering van de rial. De beperkte toegang tot het internationale betalings- en banksysteem zal ook een rem blijven zetten op de importvolumes, hoewel de import van essentiële goederen – met name brandstof – naar verwachting omvangrijk zal blijven vanwege de beperkingen op de binnenlandse raffinagecapaciteit van het land. Tegelijkertijd blijven de uiterst beperkte toegang van Iran tot externe financiering en het verbod op het benutten van bevroren buitenlandse activa in het buitenland de instroom van deviezen drukken. De situatie wordt verergerd door kapitaalvlucht, die sinds 2025 in een stroomversnelling is geraakt.
Verwacht wordt dat strengere internationale sancties de olie-inkomsten extra zullen drukken. Ondertussen zullen de begrotingsuitgaven, voornamelijk in de vorm van sociale uitgaven en lonen in de publieke sector, waarschijnlijk hoog blijven vanwege de aanhoudende sociale druk, wat inhoudt dat eventuele begrotingsaanpassingen hoogstwaarschijnlijk ten koste zullen gaan van kapitaaluitgaven en discretionaire uitgaven. Als gevolg hiervan zullen aanpassingsinspanningen naar verwachting eerder de vorm aannemen van bezuinigingen op of uitstel van investeringsuitgaven dan van vermindering van de lopende uitgaven. Tegelijkertijd zullen toenemende behoeften op het gebied van defensie en veiligheid, in combinatie met zwakke economische activiteit die de belastinginning belemmert, het begrotingstekort waarschijnlijk nog verder doen oplopen.
Ernstige politieke en sociale risico’s te midden van escalerende geopolitieke spanningen
Strengere sancties, torenhoge inflatie en een kelderende rial hebben de levensstandaard onder druk gezet. Deze situatie heeft in grote mate bijgedragen aan de wijdverspreide sociale protesten die eind december 2025 begonnen en doorliepen tot in januari 2026. De sociale onrust is met harde veiligheidsmaatregelen bestreden, terwijl het risico op strengere sancties de heersende politieke en economische onzekerheid nog heeft vergroot. De ruimte voor economische hervormingen is beperkt, aangezien het handhaven van stabiliteit op korte termijn waarschijnlijk een prioriteit blijft. Over het geheel genomen zal de binnenlandse politieke dynamiek, in combinatie met de beperkingen als gevolg van sancties, naar verwachting op middellange termijn een rem blijven zetten op de uitvoering van het beleid en het economisch vertrouwen.
De vooruitzichten op hernieuwde diplomatieke betrekkingen tussen de VS en Iran lijken op korte termijn beperkt, aangezien hun standpunten over belangrijke kwesties verder uit elkaar zijn gegroeid. De VS blijven strengere sancties en strengere voorwaarden in verband met de nucleaire en raketactiviteiten van Iran aankondigen, terwijl de Iraanse autoriteiten weinig bereidheid hebben getoond om de gesprekken met de VS of Europese tegenhangers te hervatten, en bovendien de samenwerking met het Internationaal Atoomenergieagentschap hebben teruggeschroefd. Hoewel de kanalen voor toekomstige betrekkingen wellicht niet volledig zijn afgesloten, blijft een betekenisvolle diplomatieke doorbraak onder de huidige omstandigheden onwaarschijnlijk. De betrekkingen tussen Iran en Israël blijven uiterst gespannen en brengen een aanzienlijk risico op een nieuwe escalatie met zich mee, waaronder directe aanvallen en vergeldingsacties, mogelijk met deelname van de VS. De regionale betrekkingen van Iran zijn complex, met beperkte diplomatieke contacten in sommige gebieden, maar aanzienlijke handels- en financiële banden naast aanhoudende geopolitieke wrijvingen. Hoewel de betrekkingen met bepaalde Golfstaten zijn verbeterd, blijven deze gevoelig voor verschuivingen in het regionale veiligheidslandschap. Iran handhaaft een actieve regionale houding, onder meer via partnerschappen met statelijke en niet-statelijke actoren in Irak, Libanon en Jemen, wat de betrekkingen met de buurlanden blijft beïnvloeden. Over het geheel genomen blijft het risico op periodieke escalaties groot, wat het vertrouwen en de economie zou kunnen ondermijnen.