EU–VS: een handelscompromis om escalatie te voorkomen, maar onder nauwlettend onderzoek

Het compromis dat op 20 mei werd bereikt tussen de Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement over de teksten die de Turnberry-overeenkomst ratificeren, markeert een nieuwe fase in de handelsbetrekkingen tussen Brussel en Washington. Maar achter de schijn van een trans-Atlantische dooi weerspiegelt de overeenkomst vooral een risicomanagementbenadering: het doel is een nieuwe toename van Amerikaanse protectionisme te voorkomen, terwijl de middelen behouden blijven om terug te slaan als de Verenigde Staten hun verplichtingen niet nakomen.

Belangrijkste cijfers

• 15% versus 0%: de twee tariefplafonds die centraal staan in het trans-Atlantische compromis.
• 31 december 2026: de deadline voor volledige naleving van de VS.
• 31 december 2029: de geplande vervaldatum van de overeenkomst, tenzij verlengd.

Voorkomen van een terugkeer naar handelsoorlog

De Turnberry-overeenkomst, die in de zomer van 2025 werd afgerond toen Donald Trump dreigde tarieven tot 30% op Europese goederen op te leggen, beperkte dit niveau op 15%. In ruil daarvoor heeft de Europese Unie zich gecommitteerd aan het opheffen van haar tarieven op Amerikaanse industriële importen en het verbeteren van de markttoegang voor bepaalde landbouw- en voedingsproducten.

Hoewel het akkoord in Europa zwaar is bekritiseerd vanwege onevenwichtigheid, volgt het een duidelijke logica: het waarborgen van het handelskader en het vermijden van een scenario dat als nog duurder wordt beschouwd voor Europese exporteurs.

Waarborgen tegen Washington

Het onderscheidende kenmerk van het Europese compromis ligt in de vangnetten die in de uitvoerende teksten zijn ingebouwd. Drie mechanismen liggen ten grondslag aan deze benadering:

• een opschortingsclausule als de Verenigde Staten niet voldoen aan de 15%-limiet, hetzij door de invoering van nieuwe tarieven of een onvoldoende verlaging van de reeds geldende (vooral voor staal- en aluminiumderivaten, waarvoor de tarieven nog steeds tot 50% kunnen oplopen). De door de EU gestelde deadline voor naleving van het 15%-plafond is 31 december 2026.
• een beschermingsmechanisme dat kan worden geactiveerd in het geval van een stijging van de import die ernstige schade toebrengt aan de Europese industrie.
• een sunset-clausule waarin staat dat de concessies op 31 december 2029 aflopen bij afwezigheid van een wetgevende verlenging.

De EU ratificeert daarmee een voorwaardelijke en omkeerbare overeenkomst.

Vergroot afbeelding

Verklein afbeelding

^{Data voor grafiek in .xlsx formaat}

Een Europese berekening die fragieler is geworden

Sinds de ondertekening in de zomer van 2025 is de context veranderd. De uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof over het gebruik van IEEPA¹ heeft het vermogen van de Trump-regering om direct massale tariefverhogingen op te leggen, verminderd.

Daardoor is de relatieve waarde van de overeenkomst voor Europa minder duidelijk geworden dan in de zomer van 2025. De 'Turnberry-korting' – het gunstige tariefverschil dat de EU geniet ten opzichte van de rest van de wereld, exclusief China – daalde daardoor van 4,4 punten naar 1,4 punten tussen september 2025 en maart 2026.

Desalniettemin is de dreiging niet verdwenen. Recente Amerikaanse druk op de auto-sector, evenals de mogelijkheid van nieuwe handelsmaatregelen via andere juridische grondslagen in de tweede helft van het jaar, hebben Europeanen ervan overtuigd dat het risico op escalatie zeer reëel blijft.

Gemengde effecten tussen sectoren

Voor de Europese productie-industrie is het beeld gemengd. De automobielsector illustreert deze ambiguïteit: Europese exporteurs zullen in de VS een tarief van 15% krijgen in plaats van 25%, maar dat gaat ten koste van toenemende concurrentie op de Europese markt. Voor de landbouw blijven Europese concessies gerichter, met aanzienlijke verminderingen op bepaalde verwerkte producten en tariefquota op gevoelige segmenten zoals melk.

Olivier Rozenberg, politiek analist bij Coface.

^{1 Internationale Noodwet op Economische Bevoegdheden}