Het jaar 2025 markeerde een keerpunt voor de wereldeconomie. Tussen de Trump-schok, de Chinese overcapaciteit en geopolitieke spanningen moeten bedrijven hun strategieën herdefiniëren. Groei, insolventies, veranderende marges: onze experts analyseren de uitdagingen van 2026 en delen hun advies over hoe je de veerkracht van je bedrijf kunt versterken in het licht van de komende turbulentie.
2025: een jaar van geopolitieke onrust en heroriëntatie
Het jaar 2025 zal gedenkwaardig zijn als een belangrijk keerpunt voor de wereldeconomie. Na de (uiteindelijke) overwinning van Donald Trump eind 2024 ging het protectionisme van handel een nieuw tijdperk in, gekenmerkt door de inmiddels beroemde Liberation Day (April 2025) en de snelle invoering van wijdverspreide tarieven. Deze plotselinge versnelling bracht de economische onzekerheid tot ongekende hoogten, vergelijkbaar met die tijdens de Covid-pandemie. Naast de tariefschok is de gehele wereldwijde geopolitieke architectuur geschokt. De fragmentatie van de wereld is toegenomen met een nieuw fenomeen: de breuk van het Atlantische blok zelf.
De fragmentatie versnelt en de economie wordt een instrument van dwang. Voorheen lag de nadruk op de heterogeniteit van het mondiale Zuiden, maar tegenwoordig is het de trans-Atlantische relatie zelf die echte zorgen baart.
– Frédéric Wissocq, West-Europa & Afrika Underwriting Director bij Coface.
Deze heroverweging van het historische bondgenootschap dwingt Europa om dringend zijn strategische houding te heroverwegen, vooral op het gebied van defensie, op een moment dat verschillende landen op het continent te maken hebben met grote budgettaire beperkingen.
Dit turbulente jaar heeft, als er nog bewijs nodig was, laten zien dat de economie wordt uitgebuit voor geostrategische doeleinden, waarbij onderlinge afhankelijkheden nu openlijk worden "bewapend". Internationale betrekkingen zijn nu gestructureerd rond machtsverhoudingen, waarbij douanetarieven, exportbeperkingen en economische sancties op zichzelf al wapens van dwang worden.
Europese bedrijven zitten dus gevangen tussen verschillende branden: Amerikaans protectionisme, Chinese concurrentie, regionale politieke instabiliteit.
In deze alarmerende context weegt onzekerheid zwaar op het vertrouwen van economische actoren, wat leidt tot trage consumptie en een uitgesproken voorzichtige benadering van investeringsbeslissingen.
Europese concurrentiekracht: tussen de hoop van het Draghi-rapport en de realiteit van de uitvoering
Gezien deze bedreigende context verdient Europa tenminste lof voor het duidelijk vaststellen van zijn zwakke punten. Het Draghi-rapport over concurrentievermogen en het Letta-rapport over de interne markt hebben de onderliggende problemen van het continent geïdentificeerd:
- die achterlopen op de Verenigde Staten en China op het gebied van innovatie,
- Fragmentatie van de interne markt
- hoge energiekosten,
- overmatige strategische afhankelijkheden.
De Europese reactie heeft de vorm aangenomen van het "Concurrentiekompas", dat een ambitieuze strategische koers voor 2029 uitzet op basis van verschillende kerngebieden:
- Het dichten van de innovatiekloof in geavanceerde technologieën,
- het ontwikkelen van een coherent plan dat decarbonisatie en concurrentievermogen combineert,
- Beveiliging versterken door afhankelijkheden te verminderen.
- het versnellen van het proces van politieke integratie
Wat ons vandaag zorgen baart, is de vertraging in de uitvoering van de operationele aspecten van wat werd aanbevolen in de Draghi- en Letta-rapporten.
- Jean-Christophe CAFFET, Hoofdeconoom bij Coface.
Hoewel er enkele projecten zijn gestart – gigafabrieksprojecten, administratieve vereenvoudiging voor kmo's, versnelling van het uitgeven van mijnbouwvergunningen – blijft het tempo ruim lager dan wat nodig is om de urgentie van de situatie aan te pakken. Het Draghi-plan voorzag in jaarlijkse investeringen tussen de €750 miljard en €800 miljard om de Europese concurrentiekracht te versterken. De effectieve mobilisatie van deze bedragen wordt echter belemmerd door de begrotingsbeperkingen van veel lidstaten en/of politieke terughoudendheid om gezamenlijke schulden uit te geven.
Het Duitse geval illustreert deze spanning tussen ambitie en realiteit perfect: de verkiezing van Friedrich Merz in 2025 was een keerpunt in de Duitse economische doctrine. Als langdurig voorvechter van budgettaire orthodoxie kondigde Duitsland een grootschalig herstelplan aan dat over 10 jaar wordt geschat op €850 miljard. Dit omvat een speciaal fonds van €500 miljard voor modernisering van infrastructuur, meer dan €200 miljard voor defensie, en €100 miljard voor de groene transitie.
Het is een dubbel wonder: dat Duitsland, na drie verloren jaren, eindelijk wakker is geworden en is gestopt met het maken van fiscale discipline tot hoeksteen van zijn strategie.
- Jean-Christophe Caffet
Dit kan positieve gevolgen hebben in heel Europa, vooral voor Franse onderaannemers en buurlanden. Toch blijven er twijfels bestaan over de aard en het daadwerkelijke tijdstip van deze uitgaven, aangezien Duitsland "zijn eigen unieke aanpak van fiscale stimulering" heeft.
Europese bedrijven: navigeren tussen Amerikaanse tarieven en Chinese dumping
Ondanks aanvankelijke angsten hebben Amerikaanse tarieven uiteindelijk geen grote verstoringen veroorzaakt voor Europese exporteurs. De gemiddelde effectieve tarieftarieven liggen wereldwijd momenteel rond de 16-17%, een niveau dat Europa net zo goed treft als zijn concurrenten.
"Europa wordt niet meer belast dan de rest van de wereld en soms zelfs minder belast op bepaalde producten die het naar de Verenigde Staten exporteert," merkt Jean-Christophe Caffet op, Group Chief Economist bij Coface. De analyse suggereert dat op macro-economisch niveau ongeveer 80% van de tariefrekening wordt gedragen door Amerikaanse entiteiten – bedrijven of consumenten – en niet door buitenlandse exporteurs, in tegenstelling tot de beweringen van de regering-Trump.
Het echte gevaar voor de Europese industrie ligt elders: in de "tweede Chinese schok" die wordt gekenmerkt door een massale dumping van Chinese (over)productie op de Europese markt.
Wat Europese bedrijven tegenwoordig het meest zorgen baart, is het dumpen van Chinese producten en het dumpen van overcapaciteit op het oude continent.
- Frédéric Wissocq, West-Europa & Afrika Underwriting Director bij Coface.
Dit risico is het gevolg van zowel Chinese overcapaciteit als Amerikaanse tarieven, waardoor de Amerikaanse markt minder toegankelijk wordt voor Chinese producten. Voorlopig is het China gelukt zijn export naar Europa te verleggen, maar vooral naar derde landen, of "connectors": +6% jaar-op-jaar naar Europa, meer dan 20% naar landen als Vietnam.
Dit Chinese handelsoffensief gaat gepaard met felle deflatoire druk. De prijskloof tussen Chinese en Europese industriële goederen is sinds de heropening na Covid met 30 punten vergroot, en bereikt meer dan 40 punten wanneer rekening wordt gehouden met wisselkoersfluctuaties.
Deze Chinese overcapaciteit drukt de productieprijzen in China onder druk, wat de omzet en daarmee de marges van Europese fabrikanten onder druk zet. Dit is geen tijdelijk fenomeen, maar een belangrijke en waarschijnlijk blijvende trend.
- Jean-Christophe Caffet, Group Hoofdeconoom bij Coface.
Sommige sectoren worden bijzonder getroffen:
- Elektrische voertuigen, waar China een spectaculaire stap naar de hogere markt heeft gemaakt (lees ons artikel hierover),
- Kapitaalgoederen, met name die gerelateerd aan koolstofvrije energieproductie
- Metalen, waarvan de twee belangrijkste markten – bouw en automobiel – vertragen.
- In Duitsland is de winstmarge voor alle niet-financiële bedrijven de afgelopen drie jaar met 5 punten gedaald, met een veel grotere daling in bepaalde productiesectoren.
Vooruitzichten voor 2026: matige groei en aanhoudende insolventies
Voor 2026 schetsen de economische prognoses van Coface een landschap van bescheiden wereldwijde groei en aanhoudende spanningen. De wereldwijde groei zal naar verwachting stabiliseren op ongeveer 2,4-2,5%, wat een verdere vertraging betekent na de verwachte 2,6-2,7% in 2025. Dit groeipercentage, dat onder het potentieel van vóór de pandemie ligt, is nu de nieuwe norm in de huidige economische omgeving.
In de Verenigde Staten wordt verwacht dat de groei iets onder de 2% zal stabiliseren, sterk ondersteund door investeringen in AI en technologie in brede zin: datacenters, netwerken, energieopwekking, enzovoort. De AI-sector alleen al is goed voor ongeveer 20% van de Amerikaanse groei in 2025, en bijna alles als we de vermogenseffecten op consumptie via aandelenmarktwaardering meerekenen, die stijgen door de aandelenkoersen van de belangrijkste groepen in de sector.
In Europa blijft de verwachte groei dicht bij 1%, een vergelijkbaar niveau als in 2025. Duitsland zou dankzij het Merz-plan 1% groei kunnen zien. Voor Frankrijk staat de prognose op 0,6%, maar blijft deze onderhevig aan aanhoudende fiscale en politieke onzekerheden.
Naar verwachting zal China zijn organische vertraging voortzetten ondanks het officiële doel van 5% groei, terwijl India een sterke momentum blijft tonen, gedreven door binnenlandse groeimotoren en relatief lage blootstelling aan de Amerikaanse markt.
Er wordt verwacht dat het aantal bedrijfsfaillissementen in 2026 zal blijven toenemen, hoewel het tempo van de groei afneemt. In Frankrijk wordt verwacht dat 2025 eindigt met ongeveer 69.000 uitval, waarmee het record van 2009 (63.000) wordt overtroffen.
Wat betreft bedrijfsfaillissementen zitten we wereldwijd op het hoogste niveau van 10 tot 15 jaar en hebben we een recordniveau bereikt in Frankrijk, waar we nog steeds het begin van een neergang zien.
- Jean-Christophe Caffet
Voor 2026 verwacht Coface een wereldwijde toename van insolventies van +3 tot +4%, vergeleken met +6 tot +7% in 2025. De sectoren die het meest getroffen zijn, blijven de bouw en hotels en restaurants, maar er is ook een sterke toename van insolventies onder middelgrote bedrijven met aanzienlijke sociale balansen.
Dit zijn vaak historisch fragiele bedrijven waarvan de achteruitgang is veroorzaakt door de algemene context.
- Frédéric Wissocq
De "zombie"-bedrijven die dankzij Covid-pandemiehulp en lage rente hadden overleefd, verdwijnen geleidelijk. Echter, een nieuwe golf van insolventies kan ontstaan met de geleidelijke verspreiding van technologieën, met name kunstmatige intelligentie, door het productieve weefsel – wat Jean-Christophe Caffet omschrijft als "destructieve creatie" in plaats van "creatieve vernietiging" – althans tijdens een initiële overgangsfase.
GA VERDER
☉ Ontdek de economische uitdagingen die komen en anticipeer op de risico's voor uw bedrijf in 2026 door op 17 februari deel te nemen aan de 30e Coface Country Risk Conference... Vanuit je stoel.
☉ Profiteer van diepgaande analyses door onze economen en advies van onze experts in onze nieuwste Risk Review.
☉ Neem nu contact op met onze experts voor een persoonlijke demo en om de juiste oplossing te vinden voor uw bedrijf en uw commerciële risico-uitdagingen.
