Zuid-Korea

Groeivooruitzichten overschaduwd door onzekerheden rond de export en een matige binnenlandse vraag

De economische groei van Zuid-Korea veerde in 2024 weer op en bedroeg 2,0% – een stijging ten opzichte van 1,4% in 2023 – dankzij een sterk herstel van de export, ondanks de trage binnenlandse vraag. Het exporttempo trok aan, hoewel er opvallende verschillen waren tussen de technologische en niet-technologische sectoren. De export van halfgeleiders steeg met 43,9% ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar, aangedreven door de vraag naar AI-servers, naast groei in beeldschermen en computers. Transportmiddelen, waaronder auto’s en schepen, presteerden eveneens goed, maar de export van niet-technologische producten zoals chemicaliën, staal en olieproducten bleef zwak. Op de binnenlandse markt werden de investeringen in bedrijfsmiddelen gestimuleerd door uitgaven voor apparatuur voor de chipproductie, maar de totale bruto-kapitaalvorming werd gedrukt door een daling van 2,7% in de investeringen in de bouw, tegen de achtergrond van hoge bouwkosten en strengere regelgeving voor de financiering van projectontwikkelaars als gevolg van toegenomen wanbetalingsrisico’s. De particuliere consumptie groeide bescheiden (+1,1% j-o-j), geremd door hoge schuldenlasten in een aanhoudend hoog renteklimaat, ondanks de afnemende inflatie. De politieke schok als gevolg van de kortstondige afkondiging van de staat van beleg door voormalig president Yoon remde de consumptie in het vierde kwartaal verder af.

Op langere termijn zou de groei van Zuid-Korea in 2025 kunnen vertragen tot 1,0% als gevolg van onzekere exportvooruitzichten en een matig herstel van de binnenlandse vraag. Het exportmomentum was in het eerste kwartaal al verzwakt, nog voordat de VS nieuwe invoerheffingen aankondigden. Op 2 april stelde de regering-Trump wereldwijde wederkerige invoerheffingen voor, waaronder een heffing van 25% op Zuid-Korea, hoewel de invoering van deze aanvullende heffingen bovenop de basistarieven van 10% op 9 april voor 90 dagen werd opgeschort. Bovendien is de Zuid-Koreaanse export kwetsbaar voor de bestaande Amerikaanse Section 232-tarieven op staal, aluminium en auto’s (25% tot 50%), evenals voor mogelijke tarieven op halfgeleiders en farmaceutische producten. Hoewel de meeste aangekondigde tarieven nog niet van kracht zijn geworden (de handelsbesprekingen tussen de VS en Zuid-Korea zijn nog gaande, maar concrete ontwikkelingen kunnen tot de inauguratie van de volgende president begin juni stilvallen), zou de toenemende onzekerheid op handelsgebied het ondernemersvertrouwen en de kapitaaluitgaven kunnen schaden, waardoor het herstel van de binnenlandse vraag verder wordt vertraagd.

Ondertussen is het onwaarschijnlijk dat de particuliere consumptie snel zal herstellen, aangezien de spaarquote van huishoudens weer stijgt, wat waarschijnlijk een weerspiegeling is van het verslechterende consumentenvertrouwen als gevolg van de scherper dan verwachte Amerikaanse vergeldingstarieven en de aanhoudende politieke onzekerheid. Aan de positieve kant zouden de geleidelijke maar aanhoudende monetaire versoepeling, in combinatie met de stabiliserende inflatie, de consumptie enigszins moeten compenseren en een geleidelijk herstel van de investeringen in de bouwsector moeten ondersteunen.

Verslechterende begrotingssituatie

De externe rekeningen van Zuid-Korea zijn in 2024 verbeterd dankzij het herstel van de handelsbalans voor goederen. De lopende rekening vertoonde een overschot van 99,04 miljard USD (5,3% van het bbp), een aanzienlijke stijging ten opzichte van het overschot van 32,82 miljard USD in 2023. Het herstel werd voornamelijk aangedreven door het grotere overschot op de goederenrekening, gevoed door robuuste export van halfgeleiders en lagere importkosten als gevolg van dalende wereldwijde grondstofprijzen. Het tekort op de dienstenrekening bleef echter boven de 20 miljard USD, wat wijst op aanhoudende tekorten in de productiediensten, het toerisme en andere zakelijke diensten – hoewel het tekort licht afnam doordat een toenemend overschot in het transport dit gedeeltelijk compenseerde. Vooruitkijkend zal de lopende rekening in 2025 naar verwachting solide blijven, aangezien dalende wereldwijde prijzen voor ruwe olie en een sterkere KRW de externe tegenwind voor het overschot op de goederenhandel temperen. Ondertussen zal het overschot op de primaire inkomsten waarschijnlijk stevig blijven, ondersteund door aanhoudend hoge rente-inkomsten.

Ondertussen verslechterde de begrotingssituatie van Zuid-Korea in 2024, waarbij het beheerde begrotingstekort (exclusief socialezekerheidsfondsen) aanzienlijk verder opliep dan aanvankelijk geraamd (-4,1% van het bbp tegenover een begrote -3,6%). Dit ongewoon grote tekort – dat alleen tijdens crises zoals de Aziatische financiële crisis of de Covid-19-pandemie meer dan 4% van het bbp bedroeg – werd voornamelijk veroorzaakt door de tegenvallende inkomsten uit vennootschapsbelasting, terwijl de uitgaven voor sociale voorzieningen slechts in zeer geringe mate werden teruggeschroefd. De groeiende kloof duidt op een verschuiving van begrotingsdiscipline (een kenmerk van de regering-Yoon sinds 2022) naar een actiever begrotingsbeleid, nu de economie kampt met een ongelijkmatig herstel van de export en een zwakke binnenlandse vraag. Hoewel het begrote begrotingssaldo voor 2025 is vastgesteld op -2,8% van het bbp, zal het werkelijke tekort waarschijnlijk groter uitvallen als gevolg van twee aanvullende begrotingen. Op 1 mei keurde het Zuid-Koreaanse parlement een aanvullende begroting van 13,8 biljoen won (0,5% van het bbp) goed, waarmee middelen werden toegewezen voor rampenhulp bij bosbranden, financiële steun voor exporteurs en het MKB, en investeringen in kunstmatige intelligentie. Bovendien zou de nieuwe regering, die na de presidentsverkiezingen van begin juni aantreedt, gezien het toenemende risico van een tariefschok voor de economische groei, mogelijk al in juli een tweede aanvullende begroting voorstellen.

Zuid-Korea houdt presidentsverkiezingen na maanden van politieke onrust

Zuid-Korea raakte in een politieke crisis na de kortstondige afkondiging van de staat van beleg door voormalig president Yoon Suk-yeol op 3 december 2024, de eerste dergelijke maatregel sinds 1979. Deze stap, die werd gerechtvaardigd als noodzakelijk om het land te beschermen tegen Noord-Korea en „staatsvijandige krachten“, ontbeerde concreet bewijs en werd al binnen zes uur door het parlement ongedaan gemaakt, nadat 190 parlementsleden de militaire barricades hadden omzeild om de Nationale Assemblee binnen te komen en tegen de maatregel hadden gestemd. De gevolgen escaleerden op 14 december 2024 toen de Nationale Assemblee een afzettingsmotie tegen Yoon aannam, die op 4 april 2025 door het Grondwettelijk Hof in een unanieme uitspraak van 8–0 werd bekrachtigd.

Nu Yoon uit zijn ambt is gezet, is er een vervroegde presidentsverkiezing gepland voor 3 juni 2025. Uit de huidige peilingen blijkt dat Lee Jae-myung van de oppositionele Democratische Partij een duidelijke voorsprong behoudt, ondanks aanhoudende juridische procedures; zijn proces wegens schendingen van de kieswet tijdens de presidentsverkiezingen van 2022 is uitgesteld tot na de verkiezingen. Ondertussen is Kim Moon-soo, de voormalige minister van Werkgelegenheid en Arbeid en kandidaat van de regerende partij (People Power Party), naar voren gekomen als zijn belangrijkste rivaal. Beide kandidaten zijn voorstander van de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie en beloven financiële steun voor kleine bedrijven en jongeren, maar hun algemene standpunten op begrotingsgebied lopen sterk uiteen. Lee pleit voor meer herverdelingsmaatregelen en door de staat aangestuurde overheidsinvesteringen, in lijn met de voorkeur van zijn partij voor actieve begrotingsinterventie, terwijl de absolute meerderheid van de partij in de Nationale Assemblee zou kunnen helpen om een dergelijke agenda te verwezenlijken mocht hij de verkiezingen winnen. Kim daarentegen is voorstander van marktgerichte benaderingen, waaronder deregulering, belastingverlagingen en regionale concurrentie.

Laatst bijgewerkt: mei 2025