Duitsland
Tsjechië
Hongarije
Polen
OostenrijkUitdagingen op het gebied van handel en inflatie, stimulans door EU-middelen
In 2025 zal de economische groei van Slowakije naar verwachting afvlakken, voornamelijk als gevolg van begrotingsconsolidatiemaatregelen en het herstel van de particuliere besparingen na de vervroegde besteding van huishoudelijke uitgaven in de aanloop naar de btw-verhoging. Bovendien zal Slowakije naar verwachting tot de landen in de regio behoren die het zwaarst worden getroffen door de aanhoudende wereldwijde handelsspanningen. De invoering door de Amerikaanse regering van aanzienlijk hogere invoerheffingen op de automobielsector – vastgesteld op 25% – vormt een bijzondere uitdaging, gezien de sterke afhankelijkheid van Slowakije van de export van auto’s. Deze ontwikkeling zal naar verwachting leiden tot een van de hoogste effectieve tariefpercentages binnen de Europese Unie. Hoewel de directe export naar de VS slechts ongeveer 3,5 % van het bbp uitmaakt, zullen de indirecte effecten – met name door een verminderde vraag vanuit Duitsland – naar verwachting aanzienlijk sterker zijn, wat neerwaartse druk op de buitenlandse vraag zal uitoefenen. Een positiever punt is dat de overheidsinvesteringen naar verwachting een aanzienlijke impuls zullen krijgen door EU-financiering, die wordt geschat op ongeveer 2,8% van het bbp. De belangrijkste bron van deze middelen zal de Herstel- en Veerkrachtfaciliteit zijn. Ervan uitgaande dat de handelsgeschillen niet verder escaleren, zal de economische groei naar verwachting in 2026 weer aantrekken. Dit herstel zal worden ondersteund door een piek in de besteding van EU-middelen (ongeveer 3% van het bbp) en een heropleving van de buitenlandse vraag, met name naarmate de effecten van de toegenomen overheidsuitgaven in Duitsland zichtbaar worden.
De inflatie in Slowakije zal dit jaar naar verwachting een tijdelijke stijging vertonen, voornamelijk als gevolg van recente wijzigingen in het belastingbeleid, waaronder aanpassingen van de btw-tarieven, die de kosten voor diverse goederen en diensten hebben doen stijgen. Daarnaast dragen hogere prijzen in de dienstensector en bij gereguleerde producten, zoals posttarieven en administratieve vergoedingen, bij aan de inflatoire druk in 2025. Vooruitkijkend naar 2026 zal de inflatie naar verwachting afnemen naarmate deze tijdelijke factoren afnemen, ondersteund door een stabielere loongroei en een afvlakking van de grondstoffenprijzen op de wereldmarkt. De verwachte daling weerspiegelt een terugkeer naar een gematigder prijsdynamiek, waarbij de consumentenbestedingen zich naar verwachting zullen aanpassen na de vervroegde aankopen van vorig jaar in de aanloop naar de prijsstijgingen. De inflatievooruitzichten blijven echter kwetsbaar voor onzekerheid rond de koppeling van de energieprijzen voor huishoudens aan marktniveaus, wat de inflatie hoger dan voorspeld zou kunnen doen uitkomen als dit daadwerkelijk gebeurt.
Geleidelijke begrotingsconsolidatie
In 2025 en 2026 zal de begrotingssituatie van Slowakije naar verwachting geleidelijk verbeteren dankzij overheidsmaatregelen om het overheidstekort terug te dringen, dat naar verwachting zal dalen van 5,9% van het bbp in 2024 tot ongeveer 4,9% in 2025 en 3,9% in 2026. Hierdoor komt het overheidstekort in zicht van de doelstelling van de Europese Commissie van 3,0% tegen 2027 in het kader van de procedure bij buitensporige tekorten. Aan de inkomstenzijde omvat een onlangs ingevoerd consolidatiepakket aanzienlijke belastingverhogingen, zoals een verhoging van de btw van 20% naar 23%, een verhoging van de vennootschapsbelasting (CIT) van 21% naar 22% voor entiteiten met een inkomen van meer dan 5 miljoen euro, en een belasting op financiële transacties van 0,35% (met een maximum van 30 euro per transactie). Deze maatregelen zullen naar verwachting de begrotingsinkomsten versterken. Aan de uitgavenzijde zullen lagere energieprijzen naar verwachting de behoefte aan energiecompensatiemaatregelen verminderen, wat de begrotingsconsolidatie verder ondersteunt. Er blijven echter uitdagingen bestaan als gevolg van een ongunstig rente-groeiverschil en zwakke economische groei, die verdere inkomstenstijgingen kunnen beperken en mogelijk het tempo van de tekortreductie in 2025 afremmen.
De handelsbalans van Slowakije zal naar verwachting op korte termijn onder druk komen te staan; het handelstekort zal dit jaar naar verwachting toenemen als gevolg van een zwakkere buitenlandse vraag, die wordt veroorzaakt door aanhoudende handelsoorlogen en trage economische groei in de eurozone. De invoerrekening zal gematigd stijgen; enerzijds wordt deze remmend beïnvloed door de zwakke particuliere consumptie, maar anderzijds wordt dit gecompenseerd door het importintensieve karakter van de toegenomen aankopen van militair materieel. Vooruitkijkend zal een verwachte verbetering van de buitenlandse vraag in 2026, ondersteund door begrotingsstimulansen in Duitsland, het handelstekort naar verwachting licht doen afnemen, wat enige verlichting zal bieden voor de externe handelspositie van Slowakije.
De politieke kloof in Slowakije wordt groter
De politiek in Slowakije wordt gekenmerkt door aanzienlijke volatiliteit en een toenemende polarisatie, aangewakkerd door het optreden van de coalitieregering van premier Robert Fico, gevormd door zijn partijen Smer-SD (links-nationalistisch), Hlas-SD (sociaal-democratisch-populistisch) en de nationalistische Slowaakse Nationale Partij (SNS). Fico, die in 2023 weer aan de macht kwam, voert een controversieel pro-Russisch buitenlands beleid, wat tot uiting kwam in zijn veelbesproken bezoek aan Moskou en zijn uitgesproken verzet tegen militaire steun aan Oekraïne. De ontevredenheid onder de bevolking uitte zich begin 2025 in grootschalige protesten, waarbij alleen al in de hoofdstad Bratislava ongeveer 60.000 mensen de straat opgingen om zich te verzetten tegen Fico’s oostwaartse koers en wat critici omschrijven als sluipend autoritarisme. De wetgevingsagenda van de regering, waaronder hervormingen van de openbare omroep RTVS om de staatscontrole te vergroten en maatregelen gericht tegen ngo’s die kritisch staan tegenover de regering, heeft scherpe kritiek gekregen van de EU en internationale waakhonden. Fico wist in maart 2025 de parlementaire meerderheid van zijn coalitie te herstellen, na enkele afvallige parlementsleden van Hlas en SNS eind 2024. Na afspraken met de overgelopen parlementsleden – waarbij twee van hen werden benoemd tot hoofd van het ministerie van Investeringen en een derde tot minister van Toerisme en Sport – verzekerde Fico zich van een stabiele meerderheid van 79 zetels in het 150 zetels tellende parlement. Deze afspraken hielden in dat opstandige parlementsleden werden vervangen door regeringsgetrouwe leden, waardoor interne conflicten en een wetgevingsimpasse werden opgelost. De oppositie blijft versnipperd, waarbij partijen als PS, SaS en KDH moeite hebben om zich te verenigen rond een gemeenschappelijk programma, wat het voor hen bemoeilijkt om munt te slaan uit de zwakheden van de regering.
Voor de toekomst blijft de politieke koers van Slowakije onzeker. Als de coalitie van Fico standhoudt, zou zij haar nationalistische en illiberale beleid wel eens kunnen versterken, waardoor de betrekkingen met de EU verder onder druk komen te staan en het risico ontstaat op sancties of beperkte toegang tot EU-middelen, die van cruciaal belang zijn voor het economisch herstel van het land. Aanhoudende publieke protesten en mogelijke arbeidsonrust, met name tegen de achtergrond van toenemende economische druk door handelsspanningen en inflatie, zouden de legitimiteit van de regering kunnen ondermijnen. Omgekeerd, mochten er vervroegde verkiezingen plaatsvinden, staat de oppositie voor de uitdaging om een stabiele regering te vormen in een sterk verdeeld politiek landschap. Progressief Slowakije, dat in de peilingen sterk scoort onder pro-EU-kiezers, zou moeite kunnen hebben om de kloof met meer conservatieve of centristische partijen te overbruggen, wat mogelijk leidt tot een patstelling in het parlement of een nieuwe onstabiele coalitie. De nationalistische en populistische onderstromen, versterkt door de SNS en kleinere extreemrechtse groeperingen zoals Republika, zullen waarschijnlijk aanhouden en inspelen op de frustraties van de plattelandsbevolking en de arbeidersklasse over economische ongelijkheid en culturele verschuivingen. De bredere maatschappelijke verdeeldheid tussen pro-Europese en nationalistische groeperingen zal het publieke debat blijven bepalen, waarbij kwesties als EU-financiering, energiebeleid en de houding ten aanzien van het conflict tussen Rusland en Oekraïne als belangrijkste strijdpunten zullen fungeren. Geopolitiek gezien zal de positie van Slowakije binnen de EU en de NAVO een brandhaard blijven, waarbij de retoriek en het beleid van Fico de westerse allianties van het land op de proef zullen stellen.