Republiek Kirgizië (Kirgizië)

Tragere groei van de geldovermakingen door migranten

De groei was tot 2025 sterk en werd ondersteund door stijgende geldovermakingen van Kirgizische expats in Rusland. De groei is dit jaar aanzienlijk vertraagd nu deze geldstromen zich normaliseren. Toch blijft de groei robuust, aangezien de geldovermakingen de consumptie van huishoudens blijven ondersteunen, terwijl de investeringen en de goudexport toenemen. De goudsector, waarvan de productie zich dit jaar heeft hersteld, blijft een belangrijke maar volatiele component van het bbp. Kumtor, de grootste goudmijn van het land (voorheen eigendom van Centerra Gold en in 2022 genationaliseerd), was in 2025 goed voor 46% van de totale goudproductie en vertegenwoordigde bijna 8% van het bbp. De mijn leverde de staat ongeveer 546 miljoen USD aan belastingen en dividenden op, wat overeenkomt met 27% van de begrotingsinkomsten. Schommelingen in de goudprijzen maken echter zowel de export (35% van de totale export in 2025 en 66% in 2026) als de overheidsinkomsten zeer volatiel. De groei wordt ook aangedreven door de bouwactiviteit (+60% op jaarbasis in het eerste kwartaal van 2026), met name in de energiesector, zoals blijkt uit de Suusamyr-Kokomeren (3,3 miljard USD) en Kazarman (6 miljard USD) waterkrachtcentrales, het Kambarata-1-damproject (4,5 miljard USD) en de ingebruikname van dertien kleine waterkrachtcentrales in 2026. Ook de aanleg van de spoorlijn tussen China, Kirgizië en Oezbekistan vordert.

Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne in 2022 wordt de groei ook ondersteund door de toename van de wederuitvoer naar Rusland, voornamelijk van Chinese goederen maar ook van Europese producten. Vanwege het lidmaatschap van de Euraziatische Douane-unie worden deze stromen niet officieel door de autoriteiten geregistreerd. Hiermee zou Kirgizië de westerse sancties omzeilen. Naar schatting wordt ongeveer 40 % van de invoer (exclusief brandstoffen), die grotendeels uit China afkomstig is, wederuitgevoerd naar Rusland, wat directe activiteit (etikettering, assemblage) en indirecte voordelen (douane-inkomsten en transportdiensten) oplevert. In het kader van het anti-ontwijkingsmechanisme heeft de Europese Unie in april 2026 echter de beperkingen aangescherpt voor bepaalde goederen voor tweeërlei gebruik, zoals radioapparatuur en afstandsbedieningen. De exportgerelateerde inkomsten zullen naar verwachting dan ook afnemen, wat zal bijdragen aan de groeivertraging van dit jaar.

De particuliere consumptie blijft een belangrijke groeimotor (ongeveer +24 % in 2025), ondersteund door stijgende reële lonen (geraamd op ongeveer 18 %), een snelle kredietgroei (+49 % naar de particuliere sector in 2025) en aanhoudend hoge instroom van geldovermakingen. De consumptie zal dit jaar echter naar verwachting afnemen als gevolg van hogere energieprijzen en een strakker monetair beleid. De binnenlandse prijzen, die zeer gevoelig zijn voor externe omstandigheden vanwege het grote aandeel van importproducten in het consumentenpakket en de sterke binnenlandse vraag, stijgen. De inflatie zal naar verwachting gedurende 2026 en 2027 op een hoog niveau blijven. Als reactie hierop heeft de Nationale Bank van de Kirgizische Republiek (NBKR) haar beleidsrente met 100 basispunten verhoogd, van 11% naar 12%. Gezien de beperkte doorwerking van de beleidsrente vertrouwt de centrale bank echter vooral op een strakker liquiditeitsbeheer. Tegelijkertijd zijn de internationale reserves, ondanks omvangrijke valutainterventies om de som te stabiliseren, sterk gestegen dankzij de opbouw van goudvoorraden en waarderingswinsten, waardoor ze in juli 2026 het equivalent van ongeveer zeven maanden invoer bereikten.

Stijgende uitgaven en lagere goudinkomsten vergroten de onevenwichtigheden

Het begrotingssaldo zal dit jaar naar verwachting weer een tekort vertonen als gevolg van lagere inkomsten uit goud, toenemende investeringsuitgaven (35% van de overheidsuitgaven) en loonsverhogingen. De loonaanpassingen bedragen voor bepaalde beroepsgroepen, waaronder leraren, artsen en ambtenaren, maar liefst 50%, waardoor de loonkosten zijn opgelopen tot 37% van de totale uitgaven. Ondanks een relatief lage belastingdruk blijft het land kampen met een zeer omvangrijke informele economie, die naar schatting 19% van het bbp uitmaakt en werk biedt aan 65% van de beroepsbevolking. Een geformaliseerd systeem is essentieel om de belastinggrondslag te verbreden, hoewel de belastinginkomsten in 2025 al ongeveer 22% van het bbp bedroegen.

De handelsbalans vertoont een groot tekort, wat druk uitoefent op de lopende rekening en de beperkte diversificatie van de economie weerspiegelt. Kirgizië exporteert voornamelijk goud, edelstenen en geraffineerde aardolieproducten. De goudexport daalde in 2025 sterk, en tussen november 2025 en mei 2026 werd er geen goudexport geregistreerd. De exportgroei wordt beperkt door de geografische ligging van het land, dat geheel door land omgeven is, en het bergachtige terrein. Tegelijkertijd blijft Kirgizië sterk afhankelijk van de invoer van industrieproducten, die bijna 70 % van de totale invoer uitmaken, met name machines, voertuigen en consumptiegoederen die voornamelijk uit China afkomstig zijn, evenals aardolieproducten die worden ingevoerd uit Rusland, Kazachstan en Oezbekistan. De invoer zal naar verwachting zowel in 2026 als in 2027 gematigd toenemen. De dienstenbalans zal waarschijnlijk licht negatief blijven, aangezien de inkomsten uit toerisme, vervoer en regionale handel de betalingen voor buitenlandse diensten slechts gedeeltelijk compenseren. Geldtransfers van expats stegen in 2025 met 16%, mede dankzij de waardestijging van de roebel. Het tekort op de lopende rekening wordt gefinancierd via buitenlandse leningen, handelskrediet en institutionele financiering, terwijl de directe buitenlandse investeringen bescheiden blijven op ongeveer 1,5% van het bbp. Ten slotte zijn de deviezenreserves, ondanks aanzienlijke verkopen van Amerikaanse dollars ter ondersteuning van de som, aanzienlijk toegenomen door de opbouw van goudvoorraden en herwaardering, waardoor ze in juli 2026 ongeveer zeven maanden aan importdekking bereikten. Het voortduren van begrotings- en externe tekorten leidt tot een hogere schuldenlast. Een uitdagend ondernemingsklimaat beperkt de instroom van directe buitenlandse investeringen, die voornamelijk bestaan uit Chinese en Russische investeringen of projecten gericht op de goudsector.

De binnenlandse schuld, die 40% van de totale overheidsschuld uitmaakt, steeg tussen 2024 en 2025 van 11% van het bbp naar 16% door de uitgifte van effecten in lokale valuta die door binnenlandse commerciële banken werden gekocht. Ondertussen heeft het land in 2025 zijn eerste staats-euro-obligatie uitgegeven (700 miljoen USD), gevolgd door een euro-obligatie van 300 miljoen USD, uitgegeven door de staatsbank Eldik Bank. De financiering is overwegend extern. De buitenlandse overheidsschuld bestaat voornamelijk uit multilaterale concessionele leningen (waarvan 34% in handen is van de Aziatische Ontwikkelingsbank) en bilaterale leningen. Chinese crediteuren bezitten 28% van de totale buitenlandse schuld. De kosten voor de schuldendienst stijgen en bedroegen in 2025 ongeveer 12% van de overheidsinkomsten.

Consolidatie van de presidentiële macht en aanhoudende afhankelijkheid van Rusland en China

In het begin van de jaren 2000 werd Kirgizië vaak afgeschilderd als het democratische voorbeeld van de regio. De opeenvolging van revolutionaire gebeurtenissen in 2005, 2010 en 2020 weerspiegelt echter de aanhoudende ontevredenheid onder de bevolking over terugkerende autoritaire tendensen. In 2020 trad president Sooronbay Jeenbekov af onder druk van demonstraties tegen de naar verluidt frauduleuze uitslag van de parlementsverkiezingen. Sadyr Japarov won vervolgens de presidentsverkiezingen die in januari 2021 werden gehouden. In april 2021 wijzigde hij de grondwet om de bevoegdheden van de president ten koste van het parlement te versterken en om de president in staat te stellen zich herkozen te laten verklaren, waarbij de eerdere enkele ambtstermijn van zes jaar werd vervangen door twee mogelijke termijnen van vijf jaar. Sindsdien heeft hij getracht zijn greep op het politieke leven te versterken door wetgeving in te voeren die de mediavrijheid beperkt en door oppositieactivisten en journalisten te vervolgen. De vervroegde parlementsverkiezingen van 30 november 2025 werden gekenmerkt door een opkomst van slechts 36 % en de afwezigheid van enige betekenisvolle oppositie, en resulteerden in een verpletterende overwinning voor de pro-presidentiële kandidaten, die 83 van de 90 zetels veroverden. Algemeen wordt verwacht dat Japarov de presidentsverkiezingen van januari 2027 zal winnen, nu zijn oude bondgenoot Kamchybek Tashiev zich heeft teruggetrokken na zijn veroordeling wegens een poging tot staatsgreep.

Kirgizië is lid van drie grote regionale organisaties: de Euraziatische Economische Unie (EAEU), de door Rusland geleide Collectieve Veiligheidsverdragsorganisatie (CSTO) en de Shanghai Cooperation Organisation (SCO), een economische en veiligheidsorganisatie waarin China en Rusland een dominante rol spelen. Het lidmaatschap van deze organisaties weerspiegelt de nauwe banden van het land met zowel Peking als Moskou. Als voormalige Sovjetrepubliek blijft Kirgizië in hoge mate afhankelijk van Rusland voor geldovermakingen en brandstofvoorziening. Rusland behoudt ook belangrijke culturele en militaire invloed via zijn luchtmachtbasis nabij Bisjkek en zijn vasthoudendheid aan het behoud van de status van de Russische taal. Tegelijkertijd wordt de samenwerking met China steeds intensiever door initiatieven die gericht zijn op het versterken van de verbindingen en de handel, waardoor de economische en politieke afhankelijkheid van Kirgizië toeneemt. In december 2025 bereikte het spoorwegproject tussen China, Kirgizië en Oezbekistan – een vlaggenschip van de „Belt and Road“-corridor – een belangrijke mijlpaal met de ondertekening van een financieringsovereenkomst ter waarde van 2,3 miljard USD, die deel uitmaakt van de totale projectkosten die op 4,7 miljard USD worden geraamd.

Daarentegen zijn de betrekkingen met westerse landen relatief koeler. De Europese Unie had getracht de banden met Bisjkek te versterken via de in 2024 ondertekende Overeenkomst inzake versterkt partnerschap en samenwerking (EPCA). In het kader van een nieuw sanctiepakket tegen Rusland heeft de EU echter maatregelen ingevoerd die Kirgizische entiteiten rechtstreeks raken, gericht tegen een Kirgizische bank, platforms voor cryptovaluta en verschillende bedrijven die ervan worden verdacht het omzeilen van sancties te faciliteren. Ten slotte onderhoudt Kirgizië nauwe economische betrekkingen met Kazachstan en Oezbekistan, die Kirgizische migrerende werknemers opvangen en belangrijke brandstofleveranciers zijn geworden. De betrekkingen met Tadzjikistan zijn van oudsher gespannener vanwege terugkerende grensgeschillen in de Fergana-vallei. Niettemin zal een in maart 2025 ondertekende overeenkomst naar verwachting een definitieve regeling bieden voor de afbakening van de gemeenschappelijke grens tussen beide landen.

Laatst bijgewerkt: augustus 2026