Roemenië
Europa
Oekraïne
Tsjechië
Turkije
ChinaHerstel van de economische groei na jaren van externe schokken
De economie van Moldavië trekt geleidelijk aan na meerdere jaren van opeenvolgende schokken als gevolg van de oorlog in Oekraïne, energieproblemen en droogte. Na een groei die in 2024 bijna nul bedroeg, zal de economische activiteit naar verwachting in 2025-2026 aantrekken, ondersteund door een herstel van de binnenlandse vraag, de landbouwproductie (die zich herstelt na door het weer veroorzaakte dalingen) en voortdurende steun van de EU. ICT-diensten en andere dienstensectoren (met name het wegvervoer) zullen belangrijke drijfveren blijven, dankzij de sterke buitenlandse vraag, terwijl de industriële productie zich naar verwachting geleidelijk zal herstellen naarmate de exportlogistiek en het vertrouwen van investeerders verbeteren. De EU-faciliteit voor hervormingen en groei zal de overheidsinvesteringen stimuleren, terwijl de aanhoudende reële loongroei, het herstel op de arbeidsmarkt, de stijging van de overheids- en minimumlonen en de hoge geldovermakingen vanuit de EU de consumptie van de huishoudens zullen ondersteunen. De inflatie, die in 2022 een piek van meer dan 28 % bereikte, is sterk gedaald en zal naar verwachting tegen 2026 weer dicht bij de (NBM) van 5% tegen 2026, na een schok in de energievoorziening begin 2025 als gevolg van de verstoring van de doorvoer van Russisch gas via Oekraïne, die de inflatiedruk nog versterkte. Een verdere daling van de voedselprijzen en de gereguleerde energieprijzen zou deze neerwaartse trend moeten ondersteunen.
Relatief veerkrachtige overheidsfinanciën ondanks grote externe afhankelijkheid
De begrotingssituatie blijft uitdagend. Hoewel het tekort in 2024 is afgenomen tot 3,9%, zal het in 2026 naar verwachting weer toenemen als gevolg van hogere ambtenarensalarissen, steunmaatregelen op energiegebied en investeringsbehoeften in verband met de door de EU gesteunde Reform and Growth Facility. De begrotingsvooruitzichten van Moldavië hangen sterk af van voortgezette steun van het IMF, de EU en de Wereldbank, die momenteel een groot deel van de financieringsbehoeften van het land dekt. De Extended Credit Facility- en Extended Fund Facility-programma’s van het IMF (in totaal 790 miljoen USD over de periode 2021-2025, aangevuld met een Resilience and Sustainability Facility van 173 miljoen USD) zijn van cruciaal belang geweest om de financieringsbehoeften te overbruggen, ondanks de volatiliteit op de markten. De overheidsschuld blijft gematigd, maar zal geleidelijk stijgen zonder aanhoudende begrotingsconsolidatie. De schuld, waarvan 59 % extern is, bestaat voornamelijk uit langlopende en concessionele leningen – meer dan 80 % van de externe overheidsschuld is verschuldigd aan internationale instellingen, waardoor de kosten voor de schuldendienst beheersbaar blijven. Als gevolg van het hardnekkige begrotingstekort vertoont de schuld een stijgende trend. Moldavië loopt een gematigd risico op een schuldencrisis, gezien het gunstige (externe) schuldprofiel en het verwachte herstel van de groei.
Moldavië kampt met grote externe kwetsbaarheden. De aanhoudende oorlog in Oekraïne drukt op het vertrouwen van beleggers. Bovendien blijft het tekort op de lopende rekening (CA) structureel hoog als gevolg van de smalle exportbasis en de grote afhankelijkheid van invoer, met name van energie en kapitaalgoederen. Het tekort is in 2024 opgelopen tot 16% van het bbp en zal naar verwachting in 2025-2026 verder toenemen. De binnenlandse export zou aanzienlijk moeten herstellen in lijn met de landbouwproductie, maar dit zal teniet worden gedaan door een hogere invoer van investeringsgoederen en de daling van de wederuitvoer van brandstof en goederen naar Oekraïne, die eind 2024 is ingezet als gevolg van logistieke problemen. Niettemin zou de netto-export minder een remmende factor moeten zijn. Het handelstekort, dat structureel zeer groot is (meer dan 30 % van het bbp), blijft de belangrijkste oorzaak van het onevenwicht op de lopende rekening. Dat gezegd zijnde, vormen de export van diensten, met name IT-diensten, en de instroom van geldovermakingen (ongeveer 10 % van het bbp) een cruciale compensatie. De leu kent een gecontroleerd zwevend wisselkoersstelsel en is over het algemeen stabiel gebleven, met beperkte interventies van de NBM. De kwetsbaarheid voor nieuwe energieschokken blijft bestaan, met name wat betreft de elektriciteitsvoorziening van Transnistrië, hoewel Moldavië opmerkelijke vooruitgang heeft geboekt bij het diversifiëren van de gas- en elektriciteitsimport via Roemenië en het EU-netwerk.
Stabiele financiële sector, maar geringe financiële activiteit
De financiële sector van Moldavië is relatief sterk en fungeert als een stabiliserende factor. Banken zijn goed gekapitaliseerd – de kapitaaltoereikendheidsratio van de banken bedroeg 26% in 2025 –, winstgevend en liquide dankzij strengere regelgeving, afschrijvingen op leningen en een voorzichtige kredietverlening. Banken beleggen grotendeels in overheidsobligaties en hoogwaardige instrumenten. Ondanks deze veerkracht herstellen de kredietverleningen aan de particuliere sector zich slechts geleidelijk van een inzinking. De totale krediet-BBP-ratio blijft zeer laag (24% in 2024), wat erop wijst dat veel bedrijven en consumenten geen toegang hebben tot bankkrediet. Dit is deels te wijten aan structurele factoren – kleine bedrijven geven de voorkeur aan informele financiering en banken zijn in landelijke gebieden slechts in beperkte mate aanwezig – en deels aan de risicoaversie van de banken. Bovendien is de niet-bancaire financiële sector onderontwikkeld. De verzekeringssector is kwetsbaar en de activiteit op de kapitaalmarkt is zwak, wat leidt tot een te geringe diversificatie van de financieringsbronnen.
Sterk gepolariseerd politiek landschap
Politiek gezien wordt het risicoprofiel van Moldavië bepaald door regionale geopolitieke spanningen (de oorlog van Rusland tegen Oekraïne), polarisatie en institutionele kwetsbaarheid. De pro-EU-partij Actie en Solidariteit (PAS) van president Maia Sandu heeft zowel het presidentschap in handen als, na de verkiezingen van 2025, een absolute meerderheid in het parlement (ongeveer 50% van de stemmen en 55 van de 101 zetels), waardoor zij een ambitieuze hervormings- en EU-toetredingsagenda kan doorvoeren. Tegelijkertijd blijft het politieke landschap sterk gepolariseerd: een versnipperde maar luidruchtige pro-Russische oppositie, geworteld in het socialistische milieu en nieuwere populistische allianties, blijft het regeringsbeleid betwisten, met name in armere en conservatievere regio’s, en in de autonome regio Gaugazia, waar pro-Russische krachten meer dan 80 % van de stemmen behaalden, tegenover slechts ongeveer 3 % voor de PAS. Recente verkiezingsrondes omvatten een referendum ter bekrachtiging van de Europese koers, dat met een krappe meerderheid van 50,4% werd aangenomen, na krachtige steun van stedelijke kiezers en de diaspora, maar werd verworpen in Gaugazia en delen van het noorden, wat de omvang van de maatschappelijke verdeeldheid onderstreept. Het belangrijkste externe risico is Rusland. In de separatistische regio Transnistrië bieden ongeveer 1.000 tot 1.500 Russische militairen en lokale veiligheidstroepen Moskou een permanente hefboom tegen Chișinău, ook al lijkt een grootschalige militaire escalatie op dit moment onwaarschijnlijk. Het risico schuilt in chronische destabilisatie, zoals desinformatiecampagnes, de financiering van pro-Russische actoren en pogingen om verkiezingen in diskrediet te brengen.