Letland

Herstel van de groei getemperd door het conflict in het Midden-Oosten

Het jaar 2025 werd gekenmerkt door een opleving van de economische activiteit, aangedreven door de binnenlandse vraag. Het herstel van de groei vertraagde licht in 2026 als gevolg van het conflict in het Midden-Oosten, maar zal naar verwachting in 2027 weer een opwaartse trend vertonen. Stijgende energieprijzen zorgden automatisch voor hogere kosten van productiemiddelen en transport. De economische activiteit blijft echter veerkrachtig en wordt aangedreven door de particuliere consumptie, die naar verwachting met 1,6 % zal groeien in 2026 en met 1,9 % in 2027. Hoewel de particuliere consumptie wordt ondersteund door stijgende nominale lonen, blijft zij kwetsbaar voor aanhoudend hoge inflatie. Deze laatste begon al in 2025 te versnellen. De stijging van de energieprijzen als gevolg van de blokkade van de Straat van Hormuz hield de inflatie in 2026 op een hoog niveau, en de patstelling in de geopolitieke situatie in 2027 zal de spanningen hoog houden. De impact blijft echter gematigd, aangezien Letland beschikt over een industriële sector met een relatief lage energie-intensiteit en een gediversifieerde energiemix. Bovendien heeft de regering, om het verlies aan koopkracht van de consument te beperken, de btw op bepaalde basisvoedingsmiddelen verlaagd.

In 2025 stegen de investeringen met 9,8 % na twee jaar van krimp. Deze stijging werd voornamelijk aangedreven door particuliere investeringen, evenals door financiering van de Europese Unie, met name voor het Rail Baltica-project. Dit project, dat voor zo’n 85 % door de Europese Unie wordt gefinancierd, heeft tot doel een nieuwe hogesnelheidsspoorlijn aan te leggen om de Baltische landen in het Europese netwerk te integreren en het regionale concurrentievermogen te versterken. De oplevering, die oorspronkelijk gepland stond voor 2026, is uitgesteld tot 2030 vanwege het gebrek aan de benodigde begrotingsmiddelen aan Letse zijde, die worden geschat op 3,7 miljard euro. Door de gecombineerde effecten van inflatie en het onzekere geopolitieke klimaat blijft de verwachte stijging van de investeringen voor 2026 gematigder dan in 2025, namelijk rond de 3 %. Het land blijft moeilijkheden ondervinden bij de financiering van innovatieactiviteiten door versnipperde steunprogramma’s die worden gehinderd door buitensporige bureaucratie. In 2026 heeft de Europese Investeringsbank (EIB) echter 20 miljoen euro toegezegd voor groene obligaties die zijn uitgegeven door Latvenergo, het staatsbedrijf voor elektriciteit. De financiering zal windenergieprojecten, energieopslag in batterijen en de renovatie van waterkracht- en fotovoltaïsche installaties ondersteunen.

De economie wordt aangedreven door de dienstensector, die goed is voor 75 % van het bbp, waaronder zakelijke dienstverlening, ICT en transport. Vanwege EU-beperkingen voor Russische vervoerders verloopt de handel met Rusland in toenemende mate via de Baltische staten, via lokale bedrijven. In juli 2026 heeft Rusland echter de activiteiten aan zijn spoorweggrensovergangen met Letland opgeschort. Ondanks de zwakte van de West-Europese bouwsector geniet de hout- en meubelindustrie een concurrentievoordeel dankzij de overvloedige bosbestanden. Als belangrijkste natuurlijke hulpbron van het land wordt hout ook gebruikt voor de verwarming van woningen en voor energieopwekking in biomassacentrales. Ook de farmaceutische industrie is een goed presterende sector, met een verwachte omzetgroei van 8,5% voor 2026, grotendeels aangedreven door het farmaceutische concern Grindeks. Deze marktleider heeft zijn export naar Rusland aanzienlijk teruggeschroefd ten gunste van uitbreiding naar nieuwe markten, met name in Zuid-Amerika.

Toenemende begrotingsdruk als gevolg van hogere defensie-uitgaven

Het begrotingstekort zal naar verwachting in 2026 en 2027 toenemen. De toename van het tekort is het gevolg van een stijging van de defensiebegroting tegen de achtergrond van aanhoudende spanningen met Rusland. Letland heeft daarom een beroep gedaan op de nationale uitzonderingsclausule van het Stabiliteits- en Groeipact om deze militaire uitgaven te financieren, die naar verwachting in 2026 en 2027 respectievelijk 4,1% en 5,5% van het bbp zullen bedragen. In juni 2026 heeft Letland een overeenkomst gesloten voor een defensielening van 3,5 miljard euro in het kader van het SAFE-programma (Security Action for Europe) van de Europese Unie.

Het is belangrijk het tekort onder controle te houden, gezien de begrotingskosten van de vergrijzing en de noodzaak om het gezondheidszorgstelsel te financieren. De verhouding tussen de overheidsschuld en het bbp zal de komende jaren naar verwachting stijgen. De inkomsten kunnen de stijgende uitgaven nauwelijks bijhouden en de belastingopbrengsten liggen onder het EU-gemiddelde. Op 1 januari 2026 is een belastinghervorming in werking getreden die onder andere de overheidsinkomsten zal verhogen. De hervorming houdt voornamelijk in dat de belastingdruk voor mensen met een laag of gemiddeld inkomen wordt verlaagd en voor anderen wordt verhoogd, en dat er een extra heffing van 3 % wordt ingevoerd op alle inkomsten boven de 200.000 euro per jaar, met inbegrip van lonen, dividenden, vermogenswinsten en andere inkomsten.

Het tekort op de lopende rekening zal in 2026 naar verwachting toenemen. Aangezien Letland een netto-importeur van olie is, verslechtert het tekort als gevolg van stijgende mondiale energiekosten. De exportgroei, die voor 2026 op ongeveer 0,7 % wordt geraamd, is gematigd gebleven, maar zal zich naar verwachting in 2027 herstellen tot ongeveer 2,7 %, voornamelijk dankzij de concurrerende houtsector, evenals voedingsmiddelen en farmaceutische producten. De dienstenbalans blijft ondertussen een overschot vertonen, voornamelijk dankzij de sectoren logistiek, IT en transport.

Nieuwe regering te midden van spanningen met Rusland

De diplomatieke betrekkingen met Rusland zullen waarschijnlijk tot en met 2030 gespannen blijven. In 2026 zijn er verschillende drones waargenomen in het Letse luchtruim. De stijging van de militaire uitgaven is een reactie op een verwachte escalatie van Russische hybride aanvallen. Letland heeft zijn veiligheidsmaatregelen rond een waterkrachtcentrale nabij Riga versterkt als reactie op de dreiging van Russische aanvallen op kritieke infrastructuur in de regio.

De Russische dreiging heeft ook gevolgen voor het binnenlands beleid. Op 10 mei 2026 heeft premier Evika Silina haar minister van Defensie ontslagen nadat een drone op een brandstofopslagplaats was neergestort. Het regeringshoofd trad vervolgens af nadat de minister de partij had verlaten. Op 28 mei keurde het parlement de vorming goed van een nieuwe regering – nog steeds centrumrechts en nationalistisch – onder leiding van de centrist Andris Kulbergs van de Verenigde Lijst. Op 3 oktober kwam de centrumrechtse partij Verenigde Lijst van de premier als winnaar uit de bus bij de parlementsverkiezingen. Met 35,3 % van de stemmen en 42 zetels bevindt de partij van Kulbergs zich in een goede positie om de coalitieonderhandelingen te leiden. Zij zou een parlementaire meerderheid kunnen behalen met zowel de nationalistische Nationale Alliantie als de centristische partij Nieuwe Eenheid. Deze partijen delen de vastberadenheid om hun steun aan Oekraïne voort te zetten, de Russische culturele invloed te verminderen en zich aan te sluiten bij het beleid van de NAVO en de Europese Unie. Bij de parlementsverkiezingen boekten ook populistische partijen winst, gestimuleerd door steun van de Russischsprekende minderheid (die een derde van de bevolking uitmaakt en grotendeels van het politieke proces wordt uitgesloten).

Laatst bijgewerkt: september 2026