Letland

Geleidelijke terugkeer naar groei

2025 belooft een jaar van herstel te worden, dat de weg vrijmaakt voor aanhoudende groei tegen de achtergrond van een herstellende binnenlandse vraag en een geleidelijke verbetering van het externe klimaat. Een veerkrachtige arbeidsmarkt (werkloosheidspercentage van 5,7% in februari 2025) zal een solide stijging van de reële lonen ondersteunen, wat de consumptie van huishoudens zal blijven stimuleren. De Letse economie, de op vier na kleinste van de EU, zal niettemin te maken blijven krijgen met sterkere inflatoire druk dan haar partners: de inflatie bereikte in februari 2025 3,7%, vergeleken met het gemiddelde van 2,3% in de eurozone, als gevolg van prijsrigiditeit in de dienstensector, aanhoudende, gedeeltelijk beheersbare energieafhankelijkheid en sterke nominale loongroei. De inflatie zal naar verwachting tegen het einde van 2025 echter afnemen.

De daling van de export en de scherpe krimp van de investeringen in 2024 zouden in 2025 moeten worden omgebogen. Het herstel van de economieën van de belangrijkste handelspartners van Letland (de Baltische staten, Duitsland en Zweden) zou de buitenlandse vraag moeten stimuleren, met name naar hout, chemische en farmaceutische producten en IT-diensten. Tegelijkertijd zullen lagere rentetarieven de druk op investeringen verlichten. De uitbetaling van 1,8 miljard euro (5,5 % van het bbp) in het kader van NextGenerationEU, als onderdeel van het Nationaal Herstel- en Veerkrachtplan (NRRP), zal ook helpen om projecten op het gebied van infrastructuur, energietransitie en technologische modernisering te versnellen. Ondanks de moeilijkheden die zich in 2024 hebben voorgedaan, zal het grootschalige Rail Baltica-project, dat de Baltische staten in het Europese spoorwegnet integreert, een centrale rol spelen, niet alleen als katalysator voor groei, maar ook als drager van ondersteuning voor verschillende sleutelsectoren, waaronder de bouw, het vervoer, de materiaalindustrie en de logistiek. Tegelijkertijd zullen investeringen in particuliere windparken en LNG-haveninfrastructuur de energiezekerheid vergroten en de lokale productie stimuleren. Deze trends zullen ook bijdragen aan de ontwikkeling van de digitale en IT-sectoren.

Overheidsfinanciën onder druk door militaire uitgaven

Het begrotingstekort zal in 2025 naar verwachting toenemen, ondanks een opleving van de economische activiteit die de belastinginkomsten zal ondersteunen, met name via de btw- en inkomstenbelastingopbrengsten. Tegelijkertijd zal de aanhoudende stijging van de overheidsuitgaven, met name voor de sectoren defensie, energie, gezondheidszorg en onderwijs, zwaar wegen. Letland is van plan zijn militaire uitgaven te verhogen tot 3,5% van het bbp, d.w.z. boven de NAVO-doelstelling van 2%. Daarnaast zullen loonsverhogingen in de publieke sector en de versnelling van infrastructuurprojecten zoals Rail Baltica, waarvan de kosten enorm zijn gestegen (geschat op 22,6% van het bbp in 2024, vergeleken met de aanvankelijk geraamde 4,6% van het bbp), de druk op de begroting verder vergroten. De begroting voor 2025 omvat ook belastingverhogingen – er zullen hervormingen van de inkomstenbelasting worden doorgevoerd, evenals beperkte maatregelen ter bestrijding van belastingontduiking – maar de uitgavendruk zal naar verwachting zwaarder wegen dan de extra inkomsten. Tegen deze achtergrond zal de overheidsschuld blijven stijgen, zij het in een relatief gematigd tempo.

De lopende rekening zal in 2025 een tekort blijven vertonen, maar zal naar verwachting iets beter uitvallen dan in 2024 dankzij een herstel van de export van goederen en diensten, aangedreven door de Europese vraag. Het land blijft een netto-importeur van goederen, met name energie, kapitaalgoederen en grondstoffen. De dienstenbalans zal over het geheel genomen een overschot vertonen, gedreven door vervoer (voornamelijk wegvervoer), logistiek en IT. Het tekort zal voornamelijk worden gefinancierd door leningen, en er wordt een lichte opleving van de directe buitenlandse investeringen (FDI) verwacht, gericht op groene infrastructuur en digitale diensten. De structuur van de buitenlandse schuld blijft stabiel (98% van het bbp, waarvan 60% voor de particuliere sector), voornamelijk in euro’s en grotendeels aangehouden door institutionele beleggers (voornamelijk Europese). Het herfinancieringsrisico blijft daardoor beperkt, ervan uitgaande dat de begrotingsgeloofwaardigheid behouden blijft.

Een aanhoudend gespannen politiek en geopolitiek klimaat

Sinds 2023 wordt Letland geleid door Evika Sili?a, de premier en lid van de centristische partij Nieuwe Eenheid (JV). Zij regeert met een driepartijencoalitie bestaande uit JV, de Groenen en Boeren (ZZS) en de Progressieven (PRO). De alliantie, die een krappe meerderheid heeft (52 van de 100 zetels), is wankel in evenwicht en blijft blootgesteld aan interne spanningen in de aanloop naar de parlementsverkiezingen van oktober 2026. Ondanks aanzienlijke ideologische verschillen zijn de partners het eens over de strategische prioriteiten van het land, zoals steun aan Oekraïne, Europese integratie en energiezekerheid. President Edgars Rink?vi?s, die in 2023 werd gekozen, vervult in wezen een erefunctie, maar blijft een figuur die consensus geniet.

Op sociaal vlak zijn de spanningen gematigd maar aanhoudend. Territoriale ongelijkheden, druk op de openbare diensten en een tekort aan geschoolde arbeidskrachten wakkeren de ontevredenheid aan. De gezondheidszorg staat nog steeds onder druk, met regelmatige eisen van de vakbonden, terwijl de pensioenhervorming de frustraties zou kunnen doen oplaaien over de verlenging van de premieperiode tot 20 jaar en de verhoging van de pensioenleeftijd tot 65 jaar.

Internationaal houdt Letland vast aan een harde lijn ten aanzien van Rusland en Wit-Rusland. Het land sluit zich nog steeds nadrukkelijk aan bij de standpunten van de EU en de NAVO, die pleiten voor sterkere militaire afschrikking en sancties tegen Moskou. De betrekkingen met de Baltische buurlanden blijven solide, ondersteund door gezamenlijke structurele projecten zoals Rail Baltica en de ontkoppeling van het Russische elektriciteitsnet en de aansluiting op het Europese netwerk (van kracht sinds februari 2025). Op binnenlands vlak blijven het beleid van taalkundige assimilatie en de inperking van de Russischtalige media gevoelige kwesties, met name ten aanzien van de Russischtalige minderheid, die ongeveer een derde van de bevolking uitmaakt.

Laatst bijgewerkt: april 2024