Lesotho, Koninkrijk van

De groei zal door externe omstandigheden beperkt blijven

Na een vertraging in het boekjaar 2025-2026 zal de groei in 2026-2027 traag blijven tegen de achtergrond van een ongunstig extern economisch klimaat. Na een goed jaar zou de landbouwproductie (10 % van het bbp, maar goed voor 40 % van de beroepsbevolking) te lijden kunnen hebben onder droogte als gevolg van de waarschijnlijke terugkeer van El Niño in de zomer van 2026. De toegang tot meststoffen, die nu al beperkt is, zal worden bemoeilijkt door verstoringen in de aanvoer en stijgende prijzen als gevolg van het conflict in het Midden-Oosten. De diamantwinning (8% van het bbp) lijdt onder de ineenstorting van de wereldprijzen, die het gevolg is van een zwakke vraag en concurrentie van synthetische stenen. De Letseng-mijn, de grootste van het land, kondigde daarom in september 2025 een inkrimping van het personeelsbestand met 20% aan. Op industrieel vlak zal de neergang in de textielsector aanhouden na een zeer slecht jaar in 2025 (-10% productie ten opzichte van vorig jaar), waardoor de sector blijvend is verzwakt. De afschaffing van USAID in januari 2025 en de opzegging in augustus van het Health and Horticulture Compact (Compact II) onder leiding van de Amerikaanse Millennium Challenge Corporation (MCC) zullen op de investeringen druk uitoefenen. Compact II voorzag in de inzet van 300 miljoen USD aan hulp tussen 2024 en 2029 in de gezondheids- en irrigatiesectoren. Daarentegen zal de groei in de dienstensector naar verwachting standhouden. Het bbp per hoofd van de bevolking in termen van koopkrachtpariteit (KKP) zal aanzienlijk onder het niveau van 2012–2016 blijven (-12% tussen 2016 en 2025). De inspanningen om hiv te bestrijden worden ondermijnd door de afname van de Amerikaanse hulp, terwijl Lesotho tot de zwaarst getroffen landen ter wereld blijft behoren, met een besmettingspercentage van 17 % onder volwassenen in 2024.

De tweede fase van het Lesotho Highlands Water Project (LHWPII) zal het grootste deel van de economische groei blijven vertegenwoordigen door de activiteit in de bouwsector te stimuleren. Dit grootschalige project heeft tot doel de capaciteit van het watervoorzieningssysteem voor Zuid-Afrika te vergroten. Het omvat de bouw van de Polihali-dam (met een geplande opslagcapaciteit van 2.300 miljoen kubieke meter), waarvan de voltooiing gepland staat voor 2028–2029, evenals een daaropvolgend waterkrachtproject dat het land op middellange termijn tot een netto-exporteur van elektriciteit zou moeten maken (in 2025 werd 50% van de verbruikte elektriciteit geïmporteerd uit Zuid-Afrika en Mozambique). Het project kampt echter met aanzienlijke vertragingen en kostenoverschrijdingen (van aanvankelijk geplande 450 miljoen USD tot naar schatting 3 miljard USD vandaag). Bovendien zullen de spillover-effecten op de groei naar verwachting vanaf 2027 aanzienlijk afnemen, naarmate de grote civieltechnische werken worden voltooid.

De inflatie zal naar verwachting in 2026 weer stijgen, in eerste instantie als gevolg van hogere brandstofprijzen. Aangezien bijna alle consumptiegoederen uit Zuid-Afrika worden geïmporteerd, zal de prijsontwikkeling nauw samenhangen met de verwachte stijging van de Zuid-Afrikaanse inflatie. Het handhaven van de koppeling van de loti aan de rand (1:1) blijft de prioriteit van de Centrale Bank van Lesotho (CBL), die daarom naar verwachting alle door de Zuid-Afrikaanse Reservebank (SARB) vastgestelde beleidsrentewijzigingen zal volgen. De beleidsrente van de CBL is sinds november 2025 vastgesteld op 6,5%, d.w.z. 25 basispunten onder de rente van de SARB. Na een waardevermindering in de loop van 2025 (-9%) werd de rand begin 2026 sterker ten opzichte van de dollar, waarna hij weer verzwakte na het uitbreken van het conflict in het Midden-Oosten.

Het begrotingsoverschot is afhankelijk van volatiele externe overdrachten

Het begrotingsoverschot bleef in 2025-2026 ruim en werd ondersteund door een sterke stijging van de watervergoeding die wordt betaald door de Lesotho Highlands Development Authority (LHDA), die nu 11% van het bbp vertegenwoordigt na de heronderhandelingsovereenkomst met Zuid-Afrika. De overdrachten van de Southern African Customs Union (SACU) bleven stabiel op 20% van het bbp, en samen blijven deze twee stromen het grootste deel van de overheidsinkomsten uitmaken. Daarentegen bleven de belastinginkomsten achter bij de verwachtingen, doordat de zwakke binnenlandse consumptie de opbrengsten uit de belasting op de toegevoegde waarde drukte. De buitenlandse hulp is na de beëindiging van MCC Compact II en USAID duurzaam afgenomen en zal in 2025-2026 zijn gehalveerd. Voor de periode 2026-2027 wordt in de ontwerpbegroting een tekort van 3 % van het bbp geraamd. Lesotho kampt echter met chronische problemen bij de uitvoering van de begroting en de geplande uitgaven worden zelden volledig gerealiseerd. In 2025-2026 werd slechts 71 % van de begrote uitgaven (exclusief die welke uit hulp worden gefinancierd) uitgevoerd. Tegen deze achtergrond zal het land naar verwachting in 2026-2027 opnieuw een overschot boeken, ondanks realistischere prognoses voor overheidsinvesteringen. Het overschot zal naar verwachting niettemin afnemen als gevolg van stabiele belastinginkomsten (19% van het bbp en 39% van de totale inkomsten) en stijgende personeelsuitgaven (17% van het bbp en 39% van de uitgaven, het hoogste percentage binnen de SACU). De overheidsuitgaven blijven hoog (57% van het bbp in 2025/2026, bij totale inkomsten van 60%) en worden nog steeds belast door subsidies aan staatsbedrijven (5,4% van het bbp). Bovendien maakt de afhankelijkheid van SACU-inkomsten de overheidsfinanciën kwetsbaar voor ontwikkelingen in de buitenlandse handel van Zuid-Afrika.

De verhouding tussen de overheidsschuld en het bbp bleef stabiel in 2025-2026 en zal naar verwachting licht dalen in 2026-2027, in lijn met de neerwaartse herziening van de schulddoelstelling (50% van het bbp vergeleken met 60%). Bovendien werd Lesotho in juli 2025 door de Wereldbank geherclassificeerd van een „gap“-land naar een land dat uitsluitend in aanmerking komt voor steun van de Internationale Ontwikkelingsassociatie (IDA). Deze wijziging verbetert de toegang tot concessionele financiering. De overheidsschuld is overwegend extern (83 %) en grotendeels in handen van multilaterale kredietverstrekkers (73 %). In 2026-2027 zullen concessionele leningen bijna alle uitgiften van buitenlandse schuld uitmaken. De schuldendienst zal daarom over het algemeen houdbaar blijven: in 2025-2026 bedroeg deze 3,7% van het bbp en nam deze 7,5% van de overheidsinkomsten in beslag. De regering is van plan om in 2026-2027 alle buitenlandse leningen met een looptijd van minder dan vijf jaar (die 3 % van de totale buitenlandse schuld vertegenwoordigen) vervroegd af te lossen, waarbij zij profiteert van de gunstige koppeling van de loti. De binnenlandse emissie zal blijven toenemen om de lokale obligatiemarkt te verdiepen. Over het geheel genomen wordt het schuldrisico van Lesotho door het IMF en de Wereldbank als matig beoordeeld.

De lopende rekening vertoonde in 2025 opnieuw een tekort en zal naar verwachting in 2026 negatief blijven als gevolg van een aanhoudende onevenwichtigheid in de handelsbalans. De diamantexport, die in 2024 goed was voor 23 % van de totale export, daalde in het eerste kwartaal van 2025 in waarde met 63 % ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar en zal zich in 2026 waarschijnlijk niet significant herstellen. Het conflict in het Midden-Oosten zou de toegang tot de markt van de Verenigde Arabische Emiraten – na België de op één na grootste afnemer van Lesotho – verder kunnen beperken. De textielsector, die 58% van de export vertegenwoordigt, staat eveneens onder druk door de toenemende concurrentie op de Amerikaanse markt – de bestemming van 37% van de textielexport in 2024 – van Aziatische, Turkse en Keniaanse producenten. Lesotho verliest sinds 2020 marktaandeel in de VS, en de daling van de export versnelde in 2025 (–28% op jaarbasis) na de tijdelijke invoering van een tarief van 50%, wat de sector ontwrichtte. Niettemin zou de tijdelijke verlenging van de African Growth and Opportunity Act (AGOA) door het Amerikaanse Congres in februari 2026 enige verlichting moeten bieden, terwijl de diversificatie van de textieluitvoer naar Zuid-Afrika naar verwachting zal doorzetten (+15% in 2025, jaar-op-jaar). Ondanks de krappe binnenlandse vraag zal de invoer van goederen en diensten in 2026 naar verwachting weer stijgen, aangedreven door hogere brandstofprijzen (brandstof is goed voor 15% van de goedereninvoer) en door behoeften in verband met het LHWP II-project. De primaire en secundaire inkomstenoverschotten zullen niet voldoende zijn om het toenemende handelstekort te compenseren, maar zullen dankzij de inkomsten van grensoverschrijdende werknemers (21% van het bbp), de douaneoverdrachten van de SACU en de door Zuid-Afrika betaalde waterroyalty’s aanzienlijk blijven. Het resterende tekort zal worden gefinancierd door directe buitenlandse investeringen. In maart 2026 bedroegen de deviezenreserves ongeveer zeven maanden aan invoer.

Trage vooruitgang bij de doorvoering van hervormingen te midden van een kwetsbare politieke en sociale omgeving

De parlementsverkiezingen van 7 oktober 2022 werden gewonnen door de pas opgerichte partij Revolution for Prosperity (RFP), die slechts zes maanden eerder was opgericht en 56 van de 120 zetels veroverde. Om premier te worden, vormde partijleider Sam Matekane een coalitie met de Movement for Economic Change (MEC), de Alliance of Democrats (AD) en de Basotho Action Party (BAP), waardoor de regeringsmeerderheid op 70 zetels kwam. Nadat hij in 2023 een motie van wantrouwen had overleefd – mede dankzij de openlijke steun van het leger – zal de heer Matekane naar verwachting een voldoende sterke coalitie behouden om tot 2027 aan te blijven. Zijn meerderheid is niettemin verzwakt door het vertrek van twee BAP-leden die tevergeefs het ontslag van de commandant van de strijdkrachten eisten. Het leger en de politie blijven aanzienlijke invloed uitoefenen op het politieke leven. Ondanks deze context werd in augustus 2025 eindelijk een van de drie door de Southern African Development Community (SADC) aanbevolen grondwetswijzigingen aangenomen. Als gevolg daarvan werd Lesotho geschrapt van de SADC-watchlist, waarop het was geplaatst na de Zuid-Afrikaanse militaire interventie in 2014. Deze tiende grondwetswijziging versterkt het parlementaire toezicht op de overheidsuitgaven en versterkt de rol van het Directoraat voor Corruptie en Economische Misdrijven (DCEO). De goedkeuring van de overige twee wijzigingen, waarvoor een tweederde meerderheid vereist is, lijkt echter vóór 2027 onwaarschijnlijk. In 2026 zal de tijdelijke verlenging van de African Growth and Opportunity Act (AGOA) naar verwachting de sociale spanningen tijdelijk verlichten, nadat problemen in de textielsector tot grote protesten hebben geleid en de regering ertoe hebben aangezet de economische noodtoestand af te kondigen tot en met 2027. Niettemin zullen corruptie, hoge criminaliteitscijfers, de afname van internationale hulp en een mogelijke stijging van de brandstofprijzen de ontevredenheid onder de bevolking waarschijnlijk blijven aanwakkeren.

Lesotho onderhoudt goede betrekkingen met Zuid-Afrika en andere SADC-landen, die regelmatig bemiddelingsmissies in het land uitvoeren. Het Zuid-Afrikaanse buurland blijft de belangrijkste bron van import, exportinkomsten en geldovermakingen van in het buitenland werkende Lesothanen. De banden met de VS zullen naar verwachting worden versterkt naarmate de invoerheffingen worden verlaagd; Lesotho was immers een van de belangrijkste voorstanders van de verlenging van de African Growth and Opportunity Act (AGOA) door Washington. In december 2025 ondertekenden Washington en Maseru een overeenkomst inzake gezondheidsbijstand die over een periode van vijf jaar 232 miljoen USD aan financiering zal opleveren. De financiële (119 miljoen euro tussen 2021 en 2027) en technische steun van de Europese Unie zal worden voortgezet. Ook andere partnerschappen zullen naar verwachting blijven bestaan, met name met India op het gebied van landbouwontwikkeling en met China op het gebied van infrastructuuraanleg. Niettemin zou het trage tempo van de vooruitgang op het gebied van constitutionele en veiligheidshervormingen de betrekkingen met internationale ontwikkelingspartners kunnen ondermijnen.

Laatst bijgewerkt: maart 2026