Kroatië

Aanhoudende sterke groei in 2025

In 2025 zal de groei naar verwachting robuust blijven en het gemiddelde van de eurozone overtreffen. Deze groei zal worden ondersteund door zowel de recente toetreding tot het Schengengebied en de invoering van de euro in 2023, als door de voortdurende besteding van EU-middelen (10 miljard euro voor 2021-2026, ongeveer 12% van het bbp, waarvan slechts 30% is besteed). De particuliere consumptie zou een belangrijke groeimotor moeten blijven, ondersteund door een robuuste arbeidsmarkt (het werkloosheidspercentage bedroeg 5% in november 2024). Hoewel de afnemende inflatie de koopkracht van huishoudens versterkt, zou de verwachte stijging van de energieprijzen aan het begin van het jaar de groei van de reële inkomens kunnen temperen. Het toerisme (25% van het bbp) zal zich verder versterken dankzij de uitbreiding van de luchtverbindingen, met name door de introductie van acht nieuwe internationale routes door Croatia Airlines. Het voor 2025 vastgestelde begrotingsbeleid zal uitgesproken expansief zijn en steunen op een uitgavenstijging van 10,2%, met als doel de groei te stimuleren en het sociale en demografische beleid te versterken. Ondertussen wordt, hoewel het Europese monetaire beleid wordt versoepeld, verwacht dat de impact ervan op de economische activiteit pas vanaf 2026 ten volle voelbaar zal zijn.

De groei zal ook worden ondersteund door investeringen, met name in de bouw van toeristische complexen, vervoersinfrastructuur, energiediversificatie en de productie van auto-onderdelen. Kroatië is van plan om in tien jaar tijd 6 miljard euro te investeren in de modernisering van de helft van zijn spoorwegnet. Dit grootschalige project zal de economie stimuleren door de bereikbaarheid te verbeteren en duurzamer vervoer te bevorderen. Het herstel van de verwerkende industrie (20% van het bbp) zal een impuls krijgen door het Rimac Campus-project in Kerestinec, nabij Zagreb. De investering van 300 miljoen euro door Rimac Automobili zal leiden tot de realisatie van een groot complex voor de ontwikkeling en productie van elektrische auto’s, dat werk zal bieden aan 2.500 mensen. De samenwerking met BMW op het gebied van hoogspanningsaccu’s onderstreept het sterke potentieel in de geavanceerde elektrische auto-industrie voor de komende jaren. Het land kampt echter met ongunstige demografische ontwikkelingen en een laag niveau van investeringen in onderzoek en ontwikkeling, wat de groeivooruitzichten op lange termijn in gevaar zou kunnen brengen.

Sociale uitgaven en overheidsinvesteringen vergroten het tekort

Na een bescheiden tekort in 2023 zullen de overheidsfinanciën in 2024-2025 naar verwachting verder verslechteren, voornamelijk als gevolg van toegenomen overheidsinvesteringen, sociale uitgaven en de doorvoering van een salarishervorming in de publieke sector. Ondanks deze ontwikkeling zou de overheidsschuld zijn neerwaartse trend moeten voortzetten dankzij robuuste groei en een optimaal gebruik van Europese fondsen. De regering is van plan om vanaf 2025 maatregelen voor begrotingsconsolidatie in te voeren, door de geleidelijke afschaffing van energiesubsidies en de herinvoering van zorgpremies voor jonge werknemers.

Het saldo op de lopende rekening zou dicht bij het evenwicht moeten blijven. Uit de structuur van de lopende rekening blijkt een aanzienlijk chronisch handelstekort, dat wordt gecompenseerd door een sterk overschot in de dienstensector, dankzij inkomsten uit het toerisme. Directe buitenlandse investeringen (DBI), voornamelijk afkomstig uit de Europese Unie, blijven een essentiële pijler van de externe financiering, met een opvallende concentratie in de financiële dienstverlening (25%), de verwerkende industrie (18%) en het vastgoed (17%). Het land is minder kwetsbaar dan andere EU-landen voor een waarschijnlijke verhoging van de Amerikaanse invoerheffingen op Europese export in 2025. Dit komt door het geringe aandeel van de goederenexport naar de VS en het feit dat de dienstensector een veel groter aandeel in de groei heeft dan de industriële sector. Sinds de toetreding tot de eurozone in 2023 profiteert Kroatië van toegang tot de gezamenlijke deviezenreserves van de ECB, wat zijn financieringscapaciteit aanzienlijk heeft versterkt.

Gespannen lokaal politiek landschap

Bij de parlementsverkiezingen van april 2024 wist de centrumrechtse, conservatieve Kroatische Democratische Unie (HDZ), onder leiding van premier Andrej Plenkovi?, haar dominante positie te behouden ondanks een klein verlies aan zetels (61 zetels tegenover 66 eerder, op een totaal van 151). De HDZ vormde een coalitie met de extreemrechtse Patriottische Beweging (14 zetels) om Plenkovi? voor een derde termijn aan de macht te houden, terwijl de centrumlinkse oppositie terrein won tegen de achtergrond van een hoge opkomst. De politieke situatie zal gespannen blijven na de verpletterende herverkiezing van Zoran Milanovi? tot president van de republiek op 12 januari 2025, nadat hij 75% van de stemmen had behaald. Deze overweldigende overwinning is een indicatie van de polarisatie in het land en van de gecompliceerde samenwerking tussen Milanovi? van de Sociaal-Democratische Partij, die populistische en nationalistische standpunten inneemt en kritisch staat tegenover de EU en de NAVO, en Plenkovi?, die uitgesproken pro-Europees is. Niettemin blijft de rol van de president beperkt en is deze eerder ceremonieel dan uitvoerend van aard. Hun ideologische verschillen, met name op het gebied van buitenlands beleid en steun aan Oekraïne, komen tot uiting in frequente openbare meningsverschillen. De volgende parlementsverkiezingen staan gepland voor 2028, tenzij het parlement vervroegd wordt ontbonden.

Op sociaal vlak staat het land voor grote demografische uitdagingen, met een snel vergrijzende bevolking en een aanzienlijke emigratie van hoogopgeleide jongeren. De regering heeft maatregelen aangekondigd om het geboortecijfer te stimuleren, waaronder een verdubbeling van de kinderbijslag. Op het gebied van het buitenlands beleid heeft Kroatië grensgeschillen met verschillende buurlanden, met name met Slovenië over de Baai van Piran en met Servië over de grens langs de Donau. Het land blijft ook verdeeld over de mate van betrokkenheid bij de steun aan Oekraïne, waarbij president Milanovi? onlangs heeft geweigerd toestemming te verlenen voor Kroatische deelname aan de NAVO-trainingsmissie voor Oekraïne.

Laatst bijgewerkt: januari 2025