Griekenland

Investeringen en particuliere consumptie blijven de drijvende krachten achter de solide groei

De Griekse economie zal in 2026 een solide groei blijven vertonen en beter presteren dan het gemiddelde van de eurozone. De groei zal naar verwachting sterk blijven dankzij de veerkrachtige binnenlandse vraag. Ten eerste zal de consumptie van huishoudens blijven worden aangedreven door reële inkomensgroei, ondersteund door belastinghervormingen en een gematigde inflatie. Vanaf april 2026 is een verdere verhoging van het minimumloon gepland, met als doel 950 euro in 2027 (tegenover 880 euro in 2025). Het hoger dan verwachte primaire overschot (d.w.z. exclusief rente) zal extra begrotingsruimte bieden, die voornamelijk bedoeld is om de koopkracht van huishoudens te ondersteunen. In september 2025 kondigde de premier nieuwe expansieve maatregelen aan, waaronder een neerwaartse herziening van de inkomstenbelastingtarieven. Daarnaast blijft de arbeidsmarkt zich positief ontwikkelen; het aantal banen stijgt en het werkloosheidspercentage daalde in het derde kwartaal van 2025 tot 8,2%, het laagste niveau sinds 2008. Bovendien wordt verwacht dat de investeringen zullen versnellen, voornamelijk dankzij de uitbetaling van Europese middelen, met name voor de bouwsector. De Herstel- en Veerkrachtfaciliteit (het belangrijkste instrument van NextGenerationEU), die 36 miljard euro aan Griekenland toewijst – gelijk verdeeld over subsidies en leningen – zal zorgen voor een aanhoudende vraag in sectoren zoals infrastructuurbouw, telecommunicatie en hernieuwbare energie, en tegelijkertijd positieve externe effecten genereren die de potentiële productie versterken. Na goedkeuring van het zesde betalingsverzoek in oktober 2025, ter waarde van 2,1 miljard euro aan subsidies, zal Griekenland bij ontvangst 65 % van deze middelen hebben ontvangen; de rest zal tegen het einde van het herstelplan in 2026 worden uitbetaald. Evenzo heeft de aanzienlijke vooruitgang die is geboekt bij de doorvoering van structurele hervormingen op het gebied van belastingheffing, marktflexibiliteit, het terugdringen van administratieve rompslomp en bureaucratie, en het consolideren van de balansen van bedrijven, bijgedragen aan het stabiliseren van het vertrouwen van investeerders.

Bovendien zou de uitvoer van goederen (olie, landbouwproducten, farmaceutische producten), voornamelijk naar Europese partners (bijna 60 %), weer aan kracht moeten winnen dankzij het geleidelijke herstel van de buitenlandse vraag. Aangezien Griekenland weinig directe blootstelling heeft aan de Amerikaanse markt, liggen de risico’s die gepaard gaan met extra invoerheffingen veeleer in het herstel van zijn belangrijkste Europese partners die wel meer blootgesteld zijn, met name Italië en Duitsland. Wat de dienstensector betreft, zal de economie blijven profiteren van de veerkracht van de toerismesector, die in 2025 opnieuw records bleef breken. Tegen constante prijzen stegen de inkomsten uit het toerisme tussen januari en augustus 2025 met 8,9% ten opzichte van 2024, ondanks een gematigder groei van het aantal internationale bezoekers (4,1% ten opzichte van een gemiddelde van 16% over dezelfde periode in 2024). Ten slotte is Griekenland wereldleider op het gebied van overslag, en naarmate toeleveringsketens zich regionaliseren, zal de rol van het oostelijke Middellandse Zeegebied als knooppunt voor regionale handel naar verwachting toenemen. In november 2025 kondigden de Houthi’s aan hun aanvallen in de Rode Zee op te schorten na het staakt-het-vuren in Gaza. De afnemende spanningen in de regio zouden kunnen leiden tot een geleidelijke terugkeer van het scheepvaartverkeer via het Suezkanaal en zouden daarmee ten goede komen aan de Griekse scheepvaart, die de afgelopen jaren te lijden heeft gehad onder de omleiding van schepen rond Kaap de Goede Hoop. De stabiliteit van de situatie in de Rode Zee blijft echter uiterst kwetsbaar, waardoor een terugkeer naar de status quo van het scheepvaartverkeer op korte termijn wordt vertraagd.

De overheidsfinanciën blijven zich herstellen, maar de externe onevenwichtigheden blijven groot

Hoewel de schuldquote van Griekenland nog steeds de hoogste is in de Europese Unie, vertoont deze een dalende trend en vormt deze op middellange termijn slechts beperkte financieringsrisico’s. De gunstige structuur van de schuld (voornamelijk in handen van publieke crediteuren, met lage vaste rentetarieven en lange looptijden) heeft de impact van de monetaire verkrapping van de afgelopen jaren getemperd en de rendementsverschillen met andere staatsobligaties verkleind. In maart 2025 was Moody’s het laatste van de grote ratingbureaus dat de kredietrating van Griekenland verhoogde tot ‘investment grade’, waardoor het land voor het eerst sinds 2010 uit de speculatieve categorie werd gehaald, in tegenstelling tot de andere toonaangevende bureaus die deze stap al in 2023 hadden gezet. Bovendien boekt het land sinds 2022 een primair overschot dat naar verwachting in 2026 meer dan 2 % van het bbp zal bedragen, na een opwaartse bijstelling door de regering naar 3,6 % van het bbp in 2025. De beter dan verwachte inkomsten zijn met name mogelijk gemaakt door hervormingen die gericht zijn op het terugdringen van belastingfraude en het verhogen van de socialezekerheidsbijdragen in verband met de dynamiek op de arbeidsmarkt. De positieve ontwikkeling zal zich naar verwachting voortzetten, ondanks een zwakkere begrotingsbalans als gevolg van de invoering van expansieve maatregelen die voornamelijk gericht zijn op het ondersteunen van de koopkracht van huishoudens, met geschatte kosten van 1,8 miljard euro in 2026 (0,7% van het bbp). Tegelijkertijd hebben de aanzienlijke kasreserves van de regering (goed voor meer dan 15 % van het bbp) haar in staat gesteld om de aflossingen van leningen uit het Europees Stabiliteitsmechanisme tien jaar vóór de oorspronkelijke vervaldatum van 2041, zoals vastgelegd in het eerste reddingsplan, te vervroegen. De afname van de financieringsbehoefte (minder dan 8 % van het bbp in 2025) en het lage herfinancieringsrisico beperken het liquiditeitsrisico. Bovendien nadert het banksysteem het einde van een langdurig herstelproces van de littekens die de eurocrisis heeft achtergelaten. Het percentage niet-renderende leningen (NPL’s), dat eind 2020 30 % bereikte, ligt sinds eind 2024 onder de 3 % en kruipt geleidelijk naar het Europese gemiddelde van 2 %.

Het tekort op de lopende rekening zal naar verwachting geleidelijk afnemen, maar hoog blijven als gevolg van sterkere investeringen (zowel overheidsinvesteringen als directe buitenlandse investeringen), die tot een toename van de invoer zullen leiden. De robuuste binnenlandse vraag, zowel wat betreft consumptie als investeringen, zal het handelstekort (15 % van het bbp in 2024) in stand houden vanwege de afhankelijkheid van het land van de invoer van industrieproducten. De aanhoudende daling van de kosten voor de invoer van grondstoffen, het geleidelijke herstel van de Europese economieën en de in het afgelopen decennium opgebouwde winst aan concurrentievermogen zouden echter moeten bijdragen aan een verbetering van de handelsbalans. Bovendien profiteert het land van een overschot op de dienstenbalans (bijna 10% van het bbp in 2024), aangedreven door hogere inkomsten uit toerisme, maar gedeeltelijk tenietgedaan door maritieme transportactiviteiten, die nog steeds worden beïnvloed door verkeersverstoringen in de Rode Zee.

Politieke stabiliteit en voortdurende dialoog met Turkije, maar spanningen blijven bestaan

Premier Kyriakos Mitsotakis heeft bij de verkiezingen van juni 2023 een tweede ambtstermijn en een ruime meerderheid veiliggesteld. Zijn centrumrechtse, liberale partij Nieuwe Democratie (ND) won met 40,6% van de stemmen en 158 van de 300 zetels in het parlement, dankzij de 50 extra zetels die aan de meerderheid werden toegekend.  De oppositiepartijen kwamen verzwakt en versnipperd uit de bus, met name de linkse Syriza, die het zwakste resultaat boekte dat ooit door een grote oppositiepartij in de moderne Griekse democratie is behaald (17,8 % van de stemmen). Hoewel de ND niet de verwachte resultaten behaalde, werd haar dominantie in het Griekse politieke landschap bevestigd bij de Europese verkiezingen in juni 2024, toen zij een voorsprong van meer dan 13 % opbouwde op haar belangrijkste tegenstander Syriza. Ondanks de onthulling van een corruptieschandaal rond de verduistering van Europese landbouwsubsidies tussen 2016 en 2023, zal het gebrek aan geloofwaardige oppositie de regering in staat stellen aan de macht te blijven tot de volgende algemene verkiezingen, die gepland staan voor medio 2027. De regering zal dus door kunnen gaan met de uitvoering van het door de EU gesteunde hervormings- en moderniseringsprogramma (elektrificatie van het wagenpark, digitalisering van openbare diensten, verbetering van de vaardigheden van de beroepsbevolking, energie-efficiëntie in woningen). Het treinongeluk bij Tempi in 2023 en de daaropvolgende grootschalige bosbranden hebben de verbetering van de infrastructuur en het beheer van de civiele bescherming tot twee van haar prioriteiten gemaakt. Daarnaast zou de regering zich moeten richten op het verbeteren van de levensstandaard van de bevolking om tegemoet te komen aan de zorgen van haar burgers.

Op geopolitiek vlak worden diplomatieke initiatieven genomen om de spanningen met Turkije te verminderen door middel van regelmatige bijeenkomsten tussen leiders en politici. De gesprekken hebben betrekking op langdurige territoriale geschillen in de Egeïsche Zee en het oostelijke Middellandse Zeegebied, die rijk zijn aan onbenutte energiebronnen. De snelle humanitaire hulp van Griekenland aan Turkije na de dodelijke aardbeving van februari 2023 heeft bijgedragen aan het herstel van de betrekkingen tussen beide landen. Turkije volgde dit voorbeeld en bood op zijn beurt aan Griekenland te helpen bij de bestrijding van de verwoestende bosbranden in de zomer van 2024. Deze bereidheid tot samenwerking kwam al in december 2023 tot uiting tijdens het bezoek van de Turkse president aan Athene, dat werd afgesloten met de ondertekening van bilaterale overeenkomsten op een aantal gebieden, waaronder toerisme (verlenging van Turkse toeristenvisa), economie (het voornemen om de handel te verdubbelen tot 10 miljard USD) en migratie. Het gezamenlijke lidmaatschap van de NAVO en de warmere betrekkingen met de VS aan beide kanten beperken het risico op conflicten. Ondanks de voortdurende dialoog tussen de twee landen verloopt de vooruitgang nog steeds geleidelijk en blijven de spanningen bestaan vanwege de herhaalde aanspraken van Turkije op de exploitatie van gasvoorraden in de oostelijke Middellandse Zee en op de afscheiding van de Turkse Republiek Noord-Cyprus van de Republiek Cyprus, de enige natie die door de internationale gemeenschap wordt erkend. Bovendien zou het conflict in het Midden-Oosten de toenadering in gevaar kunnen brengen, gezien de uiteenlopende standpunten. De vastberadenheid van Griekenland om door te gaan met de „Great Sea Interconnector“, een maritiem elektriciteitsverbindingsproject met Cyprus en later Israël, heeft de Turkse aanspraken in de oostelijke Middellandse Zee opnieuw aangewakkerd. De bijeenkomst van de Grieks-Turkse Samenwerkingsraad op hoog niveau, die aanvankelijk gepland stond voor begin 2025, is meerdere malen uitgesteld.

Betaling

Zowel wissels als promessen worden door Griekse ondernemingen gebruikt bij binnenlandse en internationale transacties. In geval van wanbetaling moet binnen twee werkdagen na de vervaldatum door een notaris een protest worden opgesteld waarin de niet-gehonoreerde wissel wordt gecertificeerd.

Ook cheques worden nog steeds op grote schaal gebruikt bij internationale transacties. In het binnenlandse bedrijfsleven worden cheques echter doorgaans minder als betaalmiddel gebruikt, maar meer als kredietinstrument, waardoor opeenvolgende vervaldata kunnen worden gecreëerd. Het is dan ook een gangbare en wijdverbreide praktijk dat meerdere schuldeisers post-gedateerde cheques endosseren. Bovendien kunnen uitgevers van niet-gehonoreerde cheques strafrechtelijk worden vervolgd, mits er een klacht wordt ingediend.

Promessen (hyposhetiki epistoli) zijn een ander betaalmiddel dat door Griekse bedrijven bij internationale transacties wordt gebruikt. Het betreft een schriftelijke erkenning van een betalingsverplichting, afgegeven aan de crediteur door de bank van de klant, waarbij de opsteller zich ertoe verbindt de crediteur op een contractueel vastgestelde datum te betalen. Hoewel promesse-brieven een voldoende effectief instrument zijn, aangezien zij een duidelijke schuldbekentenis van de koper vormen, worden zij niet als een wissel beschouwd en vallen zij dus buiten het toepassingsgebied van de „wisselwet“.

SWIFT-bankoverschrijvingen, die in Griekse bankkringen goed ingeburgerd zijn, worden gebruikt voor de afwikkeling van een steeds groter deel van de transacties en bieden een snelle en veilige betaalmethode. Ook SEPA-bankoverschrijvingen winnen aan populariteit, aangezien ze snel en veilig zijn en worden ondersteund door een beter ontwikkeld banknetwerk.

In 2015 heeft Griekenland beperkingen opgelegd aan kapitaalstromen naar het buitenland. Alle betalingen naar het buitenland volgen een specifieke procedure en worden gecontroleerd door de banken en het ministerie van Financiën, waarbij beperkingen gelden voor het bedrag en de aard van de overboeking.

Incasso

Minimale fase

Alvorens een procedure aan te spannen bij de bevoegde rechtbank, bestaat er een alternatieve methode om een vordering te innen, namelijk het proberen overeenstemming te bereiken met de debiteur over een afbetalingsplan. Het bereiken van de meest gunstige regeling kan doorgaans worden bereikt door middel van een onderhandelingsproces.

Het invorderingsproces begint met het versturen van een laatste aanmaning aan de debiteur via een aangetekende brief, waarin hij wordt herinnerd aan zijn betalingsverplichtingen, inclusief eventuele contractueel overeengekomen boeterente – of, bij gebrek daaraan, de rente die volgens de wettelijke rentevoet oploopt. Rente is verschuldigd vanaf de dag volgend op de in de factuur of handelsovereenkomst vastgestelde betalingsdatum tegen een rentevoet die, tenzij de partijen anders overeenkomen, gelijk is aan de herfinancieringsrente van de Europese Centrale Bank, vermeerderd met zeven procentpunten.

Gerechtelijke procedures

Versnelde procedure

Gewone procedure

Wanneer schuldeisers geen schriftelijke en duidelijke erkenning van niet-betaling van de schuldenaar hebben, of wanneer de vordering wordt betwist, is het enige resterende alternatief het verkrijgen van een dagvaarding in het kader van een gewone procedure. De schuldeiser dient een vordering in bij de rechtbank, die de schuldenaar binnen 60 dagen dagvaardt. De zitting wordt ten minste achttien maanden later vastgesteld. De Griekse wetgeving staat de rechtbank toe een verstekvonnis uit te spreken indien de verweerder geen verweer indient. Sinds 2016 is de procesprocedure gewijzigd en is deze nu uitsluitend gebaseerd op de documentatie die ter ondersteuning van de vordering wordt verstrekt.

0

Tenuitvoerlegging van een rechterlijke beslissing

De tenuitvoerlegging van een binnenlandse uitspraak kan beginnen zodra deze definitief is. Indien de schuldenaar het vonnis niet nakomt, is dit rechtstreeks uitvoerbaar door beslag te leggen op het vermogen van de schuldenaar.

Voor buitenlandse vonnissen die in een EU-lidstaat zijn gewezen, heeft Griekenland gunstige tenuitvoerleggingsvoorwaarden aangenomen, zoals de EU-betalingsbevelen of het Europees tenuitvoerleggingsbevel. Beslissingen die door niet-EU-landen zijn gewezen, worden automatisch ten uitvoer gelegd op grond van wederzijdse tenuitvoerleggingsverdragen. Bij gebrek aan een overeenkomst vindt een exequaturprocedure plaats.

Insolventieprocedures

HERSTRUCTURERINGSPROCEDURES

Deze procedure heeft tot doel de schuldenaar te helpen zijn geloofwaardigheid en levensvatbaarheid te herstellen en zijn activiteiten na het faillissement voort te zetten. De schuldenaar onderhandelt over een akkoord met zijn schuldeisers. Tijdens deze procedure kunnen vorderingen en executiemaatregelen tegen de schuldenaar worden opgeschort, maar de rechtbank benoemt een bewindvoerder om toezicht te houden op het vermogen en de prestaties van de schuldenaar. Het reorganisatieproces begint met de indiening door de schuldenaar van een door specialisten opgesteld plan bij de rechtbank, die een gerechtelijke toetsing van het voorgestelde plan uitvoert, terwijl een door de rechtbank aangestelde bemiddelaar de verwachtingen van de schuldeisers beoordeelt. Het plan kan pas worden bekrachtigd na goedkeuring door schuldeisers die 60% van de totale schuld vertegenwoordigen. (60% is niet altijd van toepassing, afhankelijk van het geval en de goedkeuring door de bank).

LIQUIDATIE

De procedure begint met een insolventieverzoek, ingediend door de schuldenaar of de schuldeiser. De rechtbank benoemt een curator zodra de schulden zijn vastgesteld. Daarnaast krijgt een crediteurenpool (drie leden die elke categorie crediteuren vertegenwoordigen) de taak om toezicht te houden op de procedure, die wordt beëindigd zodra de opbrengst van de verkoop van de bedrijfsactiva is verdeeld.

0

Laatst bijgewerkt: november 2025