El Salvador

De groei is weer gematigd, aangedreven door investeringen en toerisme

Na een herstel in 2025 is de economische groei van El Salvador in 2026 vertraagd, als gevolg van een terugkeer naar normale activiteitsniveaus in de bouwsector en geldovermakingen door expats, evenals een heropleving van de inflatie in verband met de oliecrisis die werd veroorzaakt door het conflict in het Midden-Oosten.

In 2027 zal de economische activiteit naar verwachting verder vertragen. De particuliere consumptie (80% van het bbp) blijft de belangrijkste motor. De inflatie, die door de dollarisering onder controle wordt gehouden, zal naar verwachting afnemen na de piek van 2026 die verband hield met de energiecrisis. Daarentegen zullen de geldovermakingen (25% van het bbp, waarvan 92% uit de VS), na het bereiken van een recordhoogte in 2025 (10 miljard USD), afnemen als gevolg van de aanscherping van het Amerikaanse immigratiebeleid en het aflopen van de tijdelijke beschermde status van El Salvador. De jaar-op-jaar groei van de geldovermakingen daalde in mei 2026 tot +2,7%, terwijl de cumulatieve groei voor januari–mei 6,1% bedroeg, vergeleken met een gemiddelde van +17,8% in 2025. Bovendien wordt het toerisme (14% van het bbp) ondersteund door de verbeterde veiligheidssituatie, met recordaantallen bezoekers (1,7 miljoen aankomsten in de eerste vier maanden van 2026), voornamelijk uit Guatemala en de VS, die in 2025 respectievelijk 36% en 32% van het totaal uitmaakten. Bovendien zullen de publieke en particuliere investeringen naar verwachting robuust blijven en verder worden ondersteund door de bouwsector, die in 2026 naar verwachting met 9% zal groeien, na een bijzonder sterk basiseffect in 2025 (26% groei). De sector wordt aangedreven door een omvangrijk openbaar infrastructuurprogramma (Pacific Airport, het Morazán-viaduct, het Metrocable-vervoersnetwerk) en een particuliere investeringsportefeuille van in totaal meer dan 9 miljard USD in huisvesting, logistiek en toerisme. Investeerders zullen echter worden verscheurd tussen het lage misdaadcijfer en de verschuiving naar autoritarisme. Ten slotte zullen de overheidsuitgaven gematigd blijven vanwege toezeggingen op het gebied van begrotingsconsolidatie.

Wat de handel betreft, blijft de kledingsector de belangrijkste exportsector (22% van de totale export in 2025, waarvan de helft bestemd is voor de VS). De sector profiteert van handelsovereenkomsten met de VS (de Amerikaanse markt is de grootste afnemer van El Salvador en was in 2025 goed voor 33% van de totale export). De overeenkomst van 2026 stelt bepaalde kledingartikelen die voldoen aan de oorsprongsregels van de CAFTA-DR vrij van het Amerikaanse aanvullende recht van 10%, terwijl andere producten naar verwachting onderworpen blijven aan een aanvullend recht met een maximum van 10%. Bovendien zal de koffie-export worden beïnvloed door El Niño (de productie zal in 2026/27 naar verwachting met 7,5 % dalen) en structurele beperkingen, waaronder verouderde plantages en een tekort aan arbeidskrachten.

De begrotingsconsolidatie is kwetsbaar gezien het pensioenstelsel dat aan hervorming toe is

Na een aanzienlijke daling in 2025 stabiliseerde het begrotingstekort zich in 2026. Sterke belastinginkomsten in de eerste helft van het jaar hebben de toegenomen overheidsuitgaven — met name aan infrastructuur — in de tweede helft van het jaar gecompenseerd, nu de verkiezingen van februari 2027 naderen. Als reactie op de energiecrisis heeft de regering opnieuw maatregelen ingevoerd om de referentieprijs van brandstof te reguleren en de directe subsidies uitgebreid. In de begroting voor 2026 is 170 miljoen USD uitgetrokken voor LPG en het openbaar vervoer (1,6% van de begrotingsuitgaven). In 2027 zal het tekort naar verwachting stabiel blijven, ondersteund door rationalisering van de uitgaven, toenemende formalisering van de economie en een geleidelijke afschaffing van bepaalde belastingvrijstellingen. Het in februari 2025 met het IMF overeengekomen financieringsprogramma blijft het anker van het begrotingsbeleid. Dit programma werd na vier jaar onderhandelen veiliggesteld, na de intrekking van de status van bitcoin als wettig betaalmiddel (die sinds 2021 van kracht was) en de overgang naar vrijwillig gebruik, met name voor belastingbetalingen. De autoriteiten hebben toegezegd de blootstelling van de publieke sector aan bitcoin en de digitale portemonnee „Chivo“ verder te verminderen. Tot op heden heeft het IMF slechts 232 miljoen USD uitbetaald van een totale toewijzing van 1,4 miljard USD die tot medio 2028 is gepland. De tweede en derde evaluatie van het programma hebben niet plaatsgevonden, grotendeels vanwege het ontbreken van een formeel voorstel voor pensioenhervorming en de aanhoudende onenigheid over de rol van bitcoin. De besprekingen die eind juli 2026 van start gingen, hebben echter bijgedragen aan de consolidatie van het programma en er wordt nu een nieuwe evaluatiemissie verwacht.

De overheidsschuld is zwaar en voornamelijk in Amerikaanse dollar luidend. Deze is gelijk verdeeld over buitenlandse en binnenlandse schuld. Wat de binnenlandse schuld betreft, zijn de verplichtingen jegens particuliere pensioenfondsen sinds begin 2023 met 3,1 miljard USD gestegen en bereikten ze in mei 2026 11,6 miljard USD. Deze ontwikkeling was voor het IMF aanleiding om hervormingen aan te bevelen ter versterking van de houdbaarheid van het pensioenstelsel. Sinds de privatisering van het stelsel in 1998 hebben pensioenfondsen een aanzienlijk deel van de besparingen van huishoudens belegd in overheidsobligaties, waardoor zij een belangrijke bron van overheidsfinanciering zijn geworden. Het actuariële tekort van het stelsel voor de periode 2024-2070 wordt geraamd op bijna 60 % van het bbp, terwijl het solidariteitsgarantiefonds, dat wordt gebruikt om pensioenen aan te vullen, al in 2027 uitgeput zou kunnen raken, tenzij de premiepercentages en/of de pensioenleeftijd worden verhoogd. Ondertussen is 51 % van de buitenlandse schuld (44 % van het bbp eind 2025) in handen van particuliere crediteuren, voornamelijk obligatiehouders, terwijl de rest in handen is van multilaterale organisaties. De schuldendienst bedroeg in 2025 3,1 miljard USD, wat neerkomt op bijna een vijfde van de uitgevoerde begroting. In deze context maakte een eerste herstructurering van de binnenlandse schuld, die in 2023 samen met het pensioenstelsel en lokale banken werd doorgevoerd, het mogelijk om de looptijden te verlengen en de druk op de korte termijn te verminderen. Bovendien stelde de terugkeer van het land op de internationale markt in 2024 de regering in staat om de terugkoop te financieren van drie euro-obligaties met een totale waarde van ongeveer 1,8 miljard USD, die in 2025, 2027 en 2029 vervallen, en om achterstallige betalingen te vereffenen.

Het tekort op de lopende rekening zal dit jaar toenemen als gevolg van een groter handelstekort, aangezien El Salvador een netto-importeur van energie is (6% van het bbp). Het handelstekort is structureel hoog en vloeit voort uit een sterke vraag naar geïmporteerde goederen (bouwmaterialen, brandstoffen, apparatuur en consumptiegoederen), aangedreven door de bouwboom en veerkrachtige consumentenbestedingen. Het tekort wordt echter bijna volledig gecompenseerd door geldovermakingen van emiganten. In 2027 zal het tekort op de lopende rekening naar verwachting afnemen dankzij een geleidelijke daling van de energieprijzen. De export van kleding zal blijven profiteren van preferentiële toegang tot de Amerikaanse markt, maar de koffie-export zal nog steeds worden gehinderd door El Niño. Bovendien zullen de geldstromen van in het buitenland werkende Salvadoranen zich verder normaliseren, aangezien de aanscherping van het Amerikaanse immigratiebeleid de Salvadoraanse immigratie tot stilstand heeft gebracht. Het toerisme zal hiervoor een tegenwicht bieden. Directe buitenlandse investeringen (minder dan 2% van het bbp) zullen niet volstaan om het tekort te dekken, dat zal blijven worden gefinancierd door portefeuillebeleggingen en multilaterale uitbetalingen, mits de uitbetalingen van het IMF worden hervat. Ten slotte bereikten de deviezenreserves van de Banco de El Salvador (BCR) in april 2026 een recordhoogte van 5,1 miljard USD (vergeleken met een dieptepunt van 2,4 miljard USD eind 2022), ondersteund door sterke geldovermakingen en de met het IMF gesloten financieringsovereenkomst. Deze reserves dekken ongeveer drie maanden aan invoer. De externe liquiditeit wordt verder versterkt door de buitenlandse activa die door commerciële banken worden aangehouden, die halverwege 2026 in totaal 3 miljard USD bedroegen.

President Bukele op koers voor een derde ambtstermijn in 2027

President Nayib Bukele werd in februari 2019 voor het eerst gekozen voor een ambtstermijn van vijf jaar en werd in februari 2024 herkozen. In juli 2026 won hij – zonder tegenkandidaat – de voorverkiezingen van zijn rechtse partij, Nuevas Ideas, waarmee de weg werd vrijgemaakt voor zijn kandidatuur voor een derde opeenvolgende ambtstermijn bij de algemene verkiezingen van februari 2027. Zijn streven naar herverkiezing werd vergemakkelijkt door een reeks grondwetshervormingen die werden doorgevoerd dankzij de supermeerderheid van Nuevas Ideas in het congres (54 van de 60 zetels). In 2021 stelde het ontslag en de vervanging van de rechters van het Grondwettelijk Hof en de procureur-generaal door bondgenoten van de regering hem in staat zich kandidaat te stellen voor een tweede ambtstermijn. Vervolgens werd in juli 2025 de beperking op het aantal ambtstermijnen afgeschaft en werd de ambtstermijn van de president verlengd van vijf naar zes jaar; het kiesstelsel werd gewijzigd in een systeem met één verkiezingsronde en de verkiezingen van 2029 werden vervroegd naar 2027. In april 2026 werden ook de regels voor de benoeming van rechters bij het Hoogste Verkiezingstribunaal gewijzigd, waardoor het Congres de exclusieve bevoegdheid over het tribunaal kreeg. Deze verschillende maatregelen werden mogelijk gemaakt door de uitzonderlijke populariteit van president Bukele – hij genoot in maart 2026 een goedkeuringscijfer van maar liefst 94% – als gevolg van de transformatie van de veiligheidssituatie in het land. Het aantal moorden daalde in 2025 tot 1,3 per 100.000 inwoners, het laagste cijfer in heel Latijns-Amerika. Een noodtoestand, die sinds maart 2022 ononderbroken van kracht is, schort bepaalde procedurele waarborgen op en maakt arrestaties zonder arrestatiebevel mogelijk. De lancering van een strategie op het gebied van digitalisering en kunstmatige intelligentie zal het campagneverhaal van de president completeren en tot doel hebben te laten zien dat het overheidsoptreden verder reikt dan alleen veiligheid. Niettemin zorgt de verzwakking van de systemen van checks and balances voor onzekerheid over het wettelijke en regelgevende kader, wat het vertrouwen van investeerders ondermijnt.

Nauwe banden met de regering-Trump blijven de hoeksteen van het buitenlands beleid van El Salvador. Dit komt tot uiting in samenwerking op het gebied van migratie (het opnemen van uitgewezen personen) en veiligheid, een in januari 2026 ondertekende wederzijdse handelsovereenkomst en een bezoek in mei 2026 van een delegatie van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, vergezeld door investeerders. Tegelijkertijd zal El Salvador zijn economische betrekkingen met China handhaven, met name op het gebied van infrastructuurfinanciering, zonder de prioriteit die aan Washington wordt gegeven te ondermijnen. Ten slotte zal de regionale integratie met Guatemala en Honduras worden voortgezet.

Laatst bijgewerkt: augustus 2026