Azerbeidzjan

Lagere inkomsten uit koolwaterstoffen remmen de groei af

In 2025 zal de groei grotendeels worden aangedreven door de export van koolwaterstoffen (olie en gas), een trend die zich tot in 2026 zal voortzetten. De groei zal echter vertragen als gevolg van dalende olieprijzen en de toegenomen Europese aankopen van aardgas uit de VS. De Europese Unie heeft toegezegd de komende drie jaar (2026–2028) voor 750 miljard USD aan Amerikaanse energie in te kopen. Bovendien vertoont de olieproductie sinds 2010 een dalende trend (-5,0% op jaarbasis in de eerste helft van 2025) als gevolg van de uitputting van velden in het zuidelijke deel van de Kaspische Zee. Niettemin zal de start van de productie vanaf een nieuw offshore-olieplatform in april 2025, in combinatie met een stijgende gasproductie, de groeivertraging als gevolg van de structurele daling van de olieproductie tijdelijk afremmen.

Buiten de olie- en gassector zal de handel langs de Middencorridor, die China via Azerbeidzjan, Georgië en Turkije met Europa verbindt, naar verwachting een impuls geven aan de transport- en logistieke diensten. Tegelijkertijd zullen Russische drone-invallen boven Europees grondgebied in september 2025 (met name in Polen, Estland en Roemenië) waarschijnlijk leiden tot een afname van het gebruik van de Noordelijke Corridor, die door Rusland loopt. Deze situatie zal naar verwachting de ontwikkeling van de Middencorridor stimuleren en ervoor zorgen dat het volume aan goederen dat via deze strategische route wordt vervoerd, in 2026 verder toeneemt.

De veerkracht van de binnenlandse vraag zal de economische activiteit opnieuw ondersteunen. Stijgende lonen en sociale uitgaven, in combinatie met een inflatie die net onder de bovengrens van de streefbandbreedte ligt, zullen de robuuste particuliere consumptie in stand houden. Hoewel de regering de landbouw ondersteunt via subsidies en belastingvrijstellingen, blijft de productiviteit van de sector laag – de sector vertegenwoordigt 10% van het bbp maar is goed voor een derde van het inkomen van huishoudens – voornamelijk als gevolg van onderinvestering en de aantasting van natuurlijke hulpbronnen. In juli 2025 heeft het parlement toestemming gegeven voor casino’s op kunstmatige eilanden in de Kaspische Zee bij Bakoe, bekend als de Khazars. Dit zal in 2026 een impuls geven aan het toerisme en de werkgelegenheid (het werkloosheidspercentage bedroeg 5,6% in het tweede kwartaal van 2025) tegen de achtergrond van lage arbeidskosten. Tegelijkertijd zullen de overheidsinvesteringen in de regio Nagorno-Karabach naar verwachting de groei blijven ondersteunen, zij het op een gematigder niveau dan in 2024.

Inkomsten onder druk door defensie-uitgaven

Het overheidstekort zal naar verwachting in 2025–2026 laag blijven, maar zal waarschijnlijk licht toenemen als gevolg van dalende olie-inkomsten die niet volledig zullen worden gecompenseerd door stijgende gasinkomsten. Olie en gas zijn samen goed voor ongeveer 60% van de begrotingsinkomsten. De aanhoudende stijging van de defensie- en veiligheidsuitgaven – die 20 % van de totale begroting uitmaken – zal eveneens druk uitoefenen op de overheidsfinanciën, terwijl de investeringen in gezondheidszorg en onderwijs zullen blijven toenemen. Om aan deze financieringsbehoeften te voldoen, zal de regering sterk blijven leunen op het staatsinvesteringsfonds SOFAZ, waarvan de activa meer dan 50% van het bbp bedragen, wat zorgt voor ruime begrotingsruimte. Daardoor blijft de overheidsschuldquote laag, waardoor het begrotingsrisico beperkt blijft. Tegelijkertijd zal de uitbreiding van de belastinggrondslag buiten de koolwaterstofsector – aangedreven door de groei van toerisme, logistiek en dienstverlening, waarvan de inkomsten tussen 2024 en 2025 verdrievoudigden – helpen om de afhankelijkheid van de energiesector gedeeltelijk te verminderen.

Op extern vlak zal de handelsbalans grotendeels een overschot vertonen vanwege het aandeel van de export van koolwaterstoffen. De handelsbalans voor niet-koolwaterstoffen zal echter een aanzienlijk tekort blijven vertonen, wat het lage concurrentievermogen van de binnenlandse industrie en de afhankelijkheid van de invoer van industrieproducten weerspiegelt. Het handelsoverschot zal naar verwachting geleidelijk afnemen in lijn met de dalende energieprijzen en de afnemende Europese vraag naar gas. Ondanks enige diversificatie zal de export van niet-koolwaterstofproducten zeer beperkt blijven en mogelijk negatief worden beïnvloed door nieuwe Amerikaanse invoerheffingen; zo wordt op aluminium nu bijvoorbeeld een heffing van 50% geheven, in plaats van de gebruikelijke 10%.

Consolidatie van de volledige presidentiële macht door de overwinning op Armenië

Het regime zal sterk gecentraliseerd blijven rond president Ilham Aliyev, die sinds 2003 aan de macht is. Zijn herverkiezing in februari 2024 (met 92% van de stemmen) en de snelle militaire overwinning in Nagorno-Karabach in 2023 hebben zijn legitimiteit verder versterkt. De uitvoerende macht heeft alle politieke touwtjes in handen, terwijl het parlement een ondergeschikte rol speelt: bij de vervroegde parlementsverkiezingen van september 2024 behaalde de presidentiële partij „Nieuw Azerbeidzjan“ 68 van de 125 zetels. De meerderheid werd versterkt door onafhankelijke parlementsleden die loyaal zijn aan het regime. De opkomst van minder dan 40 % weerspiegelde de ontgoocheling van de burgers, die nog werd versterkt door de boycot van de oppositie (APFP). De afschaffing van de beperkingen op het aantal presidentiële ambtstermijnen en de zwakte van de instellingen vergrendelen het politieke systeem en ontmoedigen hervormingen. De stabiliteit van het regime berust niet alleen op energie-inkomsten, maar ook op de integratie van Nagorno-Karabach, dat een symbolische pijler van de presidentiële macht is geworden. De regering is van plan om daar tegen 2027 150.000 mensen te hervestigen – tegenover slechts 5.400 in 2024 – door middel van financiële prikkels en investeringen in infrastructuur. Dit omvangrijke project dient zowel als politiek instrument als herverdelingsmechanisme dat de legitimiteit van het regime versterkt.

De integratie van Nagorno-Karabach heeft ook geopolitieke implicaties. Het voorlopige vredesverdrag dat in augustus 2025 onder bemiddeling van de VS met Armenië werd ondertekend, maakte de weg vrij voor de totstandkoming van de Zangezur TRIPP-corridor (Trump Route for International Peace and Prosperity), die door de Verenigde Staten wordt beheerd. De route zal Azerbeidzjan verbinden met zijn exclave Nakhchivan. Deze corridor – een combinatie van wegen, spoorwegen, telecommunicatie en energie-infrastructuur – zal de rol van het land als strategisch knooppunt tussen Europa en Azië versterken. Ondertussen zet de regering haar multivectorale diplomatieke beleid voort om de energiebanden met de EU te verdiepen, de partnerschappen met Washington en Israël te versterken, de samenwerking met China uit te breiden via projecten in het kader van het Belt and Road Initiative en joint ventures op het gebied van hernieuwbare energie en transport, en de economische samenwerking met de Verenigde Arabische Emiraten te intensiveren. Daarentegen verslechteren de betrekkingen met Moskou, met name nadat een Russische raket in december 2024 een Azerbeidzjaans vliegtuig boven Kazachstan vernietigde en Russische aanvallen gericht waren op een gasinfrastructuur van SOCAR in Oekraïne. Het bondgenootschap met Ankara blijft zowel militair als regionaal van cruciaal belang, terwijl de toenemende spanningen met Rusland een groeiende zorg zouden kunnen worden.

Laatst bijgewerkt: oktober 2025